Đang từ cái rét cắt da, trời chợt ấm lên nồng nàn. Vậy là xuân đấy ư. Xuân đến thật lịch sự và đầy thương yêu. Cứ mỗi khi đi thêm đủ một vòng luân chuyển của bốn mùa, người ta thường ngẫm ngợi về đời mình, chợt thấy mình tuổi tác hơn, buồn hơn trước sắc xuân có từ vô cùng nhưng luôn tươi trẻ. Cũng đôi khi, lấy cái vô hạn của trời đất để soi thân phận hữu hạn của mình, người ta nhận ra mình không bằng hạt cát. Để rồi, người ta chợt thấy dễ yêu thương và tha thứ hơn những "hữu hạn" quanh mình.

Nhớ sáng mồng một đã lâu, nhà thơ Hoàng Phủ Ngọc Tường gọi tôi đến uống rượu. Thời đó, có được chai rượu ngoại, rót một chén tưởng như thơm cả khu chung cư. Tôi là người kém may mắn nên rất ngại đạp đất nhà ai, nhưng anh bảo có rượu ngon để "uống với nói cười" là cuộc đời tự nhiên đẹp. Gặp nhưng không phải để chúc nhau đầu năm, bởi các thứ hạnh phúc, sức khoẻ mà con người ước mong lại mênh mông và xa vời, và dẫu có được thì cũng mong manh khó giữ.

Bên ngoài, mưa xuân nết na trên hai hàng long não. Anh nhìn mưa và bình Kiều. "Nàng Kiều rất đẹp, nhưng cái nhất là gì?" - anh hỏi tôi. Nguyễn Du tả Thuý Kiều với quá nhiều cái đẹp, có cả cảnh nàng khoả thân, biết chọn cái đẹp nào. Rồi anh tự nói: "Đôi mắt". Bởi đầu tiên khi tả nàng Kiều, Nguyễn Du viết "làn thu thuỷ", rồi mới "nét xuân sơn". Cũng chẳng biết tự dưng anh vin Kiều vào câu chuyện đầu năm với ý tứ gì? Tôi chỉ như cậu tiểu đồng hầu rượu lắng nghe. Cuối cùng, cũng nghe được anh nói rằng rất ngưỡng mộ và đau trước những người đàn bà đẹp. Trong văn chương Việt Nam, theo anh Kiều đẹp nhất. Cái đẹp của Kiều làm nên nhiều nỗi khổ không chỉ riêng cho chính nàng, bởi đã gợi lên thú tính của Sở Khanh, lòng tham của Tú Bà, mê đắm của Thúc Sinh, ghen ghét của Hoạn Thư...

Những mê muội đó cũng là nỗi khổ. Còn với anh, trước nhan sắc, anh thấy đau vì biết rằng ngày mai sắc đẹp ấy sẽ tàn phai. Chừng đó thôi cũng đủ lắm rồi. Anh kể thời ở chiến khu, phải lòng trước sắc đẹp của một cô du kích miền cao. Bẵng đi một thời gian sau chiến tranh, gặp lại không còn nhận ra gương mặt ngày xưa nữa. Lúc ấy, anh thấy thời gian như một trò đùa.

Sợ thời gian phủ lên đời em, đời ai, cũng là sự sợ hãi của đời mình. Bởi đó là lúc ta trắng tay nhất sau những vật vã giành giật. Cõi người ta rất giàu những nỗi buồn, nhưng luôn thiếu thốn sự chia sẻ. Nhà thơ rung cảm trước nhân thế nên thường chuốc lấy nỗi buồn. Anh nói với tôi rằng, quyền của nghệ sĩ là quyền được buồn. Vợ anh - nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ - nghe được, bảo rằng nghệ sĩ là buồn, không cần tuyên ngôn cái quyền đó. Ừ nhỉ. Thế thì cứ buồn. Rất tự tại.

Rồi một mùa xuân. Không phải ở bên ô cửa nhà anh nhìn mưa rơi trên hai hàng long não. Anh bảo tôi đưa anh lên trên sân thượng của một nhà hàng bên bờ sông, đó là một trong những nơi ngắm sông Hương đẹp nhất mà anh thích. Đúng là thời gian như một trò đùa. Tôi không còn là đứa tiểu đồng hầu rượu mà trở thành gã đàn ông trung niên biết uống rượu. Còn anh không uống được nữa. Chẳng nói năng chi, anh ngồi trên chiếc xe lăn ngắm dòng sông "Sử thi buồn" của anh. Dưới làn khói sương và ráng chiều, mặt sông lung linh tạo nên những hình thù rất lạ, như có muôn cung nữ từ xa xưa về nhảy múa.

Chưa bao giờ tôi thấy gần gũi anh như chiều bên sông ấy. Một nhà thơ tài hoa, uyên bác, từng sôi nổi, dữ dội, dằn vặt, khổ đau. Giờ anh thanh thản, buồn và hình như tha thiết với cuộc đời hơn. Tôi nghĩ có những câu hỏi mà sự tích luỹ kiến thức uyên thâm cả một đời, anh vẫn không trả lời được, nhưng chỉ ngộ ra sau khi anh thoát khỏi cơn bạo bệnh. Không biết anh nói với tôi hay thì thầm với sông: "Lại thêm một tuổi đời". Anh đọc chậm rãi bài thơ "Dù năm dù tháng". Bài thơ tôi đã thuộc lòng và nghe anh đọc nhiều lần, nhưng chưa bao giờ thấm như lúc này... "Rồi sẽ một ngày trắng tóc. Nhưng lòng anh vẫn không nguôi. Thời gian sao mà xuẩn ngốc. Mới thôi, đã một đời người".