Trang hot | Chính trị | Congo đoàn | Kinh tế | Xă hội | Văn hoá | Thể thao | Quốc tế | Khoa học | Sáng tác


Tác phẩm tết đầu tiên của Bác Hồ

Hàng Bồ tết xưa

Buenos Aires: Điệu tango say đắm & những kiến trúc mê hồn

Ông Hàn Quốc biết lẩy kiều 

Mỹ thuật ba lần mười ba mươi 

Chợt ngẫm lại một thời âm nhạc & mơ ước
 
"Bổn phận của nhà phê b́nh là phát hiện & khẳng định tài năng"

Thơ của tuổi thanh xuân

Và họ chụp những người con gái

Mùa xuân xem hội chèo tàu

Mận ơi!

2004 - gương mặt những nghệ sĩ trẻ

Ca sĩ Hồ Quỳnh Hương: "Tôi t́m sự giản dị trong chính ḿnh"

Cô gái đến từ sao Kim

Tư liệu thành văn đầu tiên về Chủ tịch Hồ Chí Minh 

Dưới bóng Kim Tự Tháp

Qua lịch sử tem thư phiếm luận về cơ hội 

Tem Tết 12 con giáp
 
Sân khấu VN 2005: Mở rộng cửa bằng các sân chơi hẹp 

30 năm và hơn thế

 Biennale phải có một dấu ấn và một h́nh thức riêng biệt

Tiếng rền của núi

Gánh cơm mừng tuổi 

Rơ Chăm Tih: Người giữ hồn tre nứa

Thơ của Thượng đế 

Mai rừng

Nồng nàn thắng cố

Đi t́m dấu tích cuộc khởi nghĩa Yên Thế

Tôi viết kịch thơ Kiều Loan

Xuân đến, xuân đi, xuân lại 

Bạn thơ cửa biển

Hàng Bồ tết xưa

Ngẫu nhiên mà gần nửa thế kỷ qua trụ sở Báo Lao Động lại toạ lạc trên phố Hàng Bồ của Hà Nội 36 phố phường. Nhà báo lăo thành của Hà Nội Thọ Cao ôn lại vài nét xuân trên phố cổ Hàng Bồ.

Thọ Cao

Ông đồ viết sớ. Ảnh: T.L

Tôi nhớ những cái Tết xưa trên kinh thành Thăng Long đă lùi vào dĩ văng hơn nửa thế kỷ. Cũng có thể gọi Hàng Bồ là phố văn hoá của đất kinh kỳ, thể hiện được cái thần của đôi câu đối cổ "Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ", "Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh".

Trên một chiều dài trải ra hơn trăm mét, mới hôm nào phố này c̣n lỉnh kỉnh bồ lớn, bồ nhỏ chất ngất từng đống hai bên hè, vậy mà từ trước Tết 20 hôm, các cụ đồ nho từ các đất văn học Nam Định, Bắc Ninh, Hà Đông đă về đây tụ hội. Đồ nho hay ông đồ là từ chung, chứ nói rơ th́ có cụ đă đỗ tú tài, có cụ thi vài khoa vẫn trượt, có cụ học dở dang, có cụ là lang thuốc nhưng đều văn hay, chữ tốt - nhất là chữ tốt - chỉ phải cái tội nghèo nên tới đây bán chữ lấy tiền ăn Tết.

Các cụ chít khăn, lác đác c̣n có người búi tóc, mặc áo the thâm bạc, áo bông dài cũ sờn gấu, quần cháo ḷng, kính lăo trễ xuống sống mũi, ngồi khom lưng hoặc nhoài người trên chiếc chiếu trải trên vỉa hè, cặm cụi viết.

Trên đôi liễn dài trắng in những áng mây mờ bằng nhũ bạc hoặc hai rẻo giấy đỏ dài, chữ thánh hiền cứ nối nhau thành một hàng thẳng tắp, viết bằng bút lông to, chấm mực vào cái bát sành hoặc cái nghiên đá. Người mua câu đối viết sẵn, người chỉ xin chữ các cụ, c̣n câu đối đă có người làm cho rồi. Từng đám, từng đám quây lại xem, trẻ ngồi bó gối, ṭ ṃ nh́n nét chữ hiện dần ra như rồng bay, phượng múa, người lớn biết chữ nho cứ xuưt xoa trước câu đối hay.


Đến chiều 29, các cụ nghỉ cả, sáng 30 c̣n lác đác dăm ba cụ cố nán chờ người khách cuối cùng.

Bỗng nhớ bài thơ "Ông đồ" của nhà thơ, Nhà giáo Nhân dân Vũ Đ́nh Liên nay cũng đă là người thiên cổ:

Mỗi năm hoa đào nở
Lại thấy ông đồ già
Bày mực Tàu, giấy đỏ
Bên phố đông người qua.


Hàng Bồ c̣n là phố tranh tết. Những người làng Đông Hồ, Hàng Trống đem các loại tranh dân gian bằng giấy dó đến treo trên tường và bày dưới hè, lấp lánh màu phẩm điều, phẩm lục, phẩm vàng nghệ. Đủ các tranh gà, lợn, đám cưới chuột, quan tướng mắt trợn trừng, tay cầm thanh long đao để dán hai bên cánh cửa, cả loại tranh to gần bằng mặt án thư, chia ra từng ô h́nh chữ nhật vẽ sự tích trong "Nhị thập tứ hiếu" như lăo Lai chơi trống bỏi, thầy Tử Lộ đội gạo về quê nuôi mẹ già, chôn con bắt được lọ vàng... Có những bức tranh khắc gỗ cũng to như thế, in trên giấy vàng hoặc giấy hồng, chia thành 6 ô vẽ nhiều sự tích: Ngỗng ông lại lễ ông, ông Thiên Lôi - bà La Sát, hứng dừa, đánh ghen, đánh vật... Cả tranh truyện Tây Du, Tam Quốc, tranh tam đa Phúc - Lộc - Thọ, tranh gái Trung Hoa, tranh trẻ bụ bẫm, đầu để hai - ba trái đào, in nhiều màu trên giấy láng khổ lớn, đưa từ Hồng Kông, Thượng Hải sang.

Tranh đi với pháo: Pháo tràng, pháo cối, pháo măn địa hồng, pháo hoa cà hoa cải, pháo thăng thiên, pháo chuột chạy, pháo tép, pháo dây, pháo xiết... của người làng B́nh Đà mang ra bán, bày lên bàn nhỏ trên hè, bán cả trong hiệu Tường Kư của nghị viên Phạm Lê Bổng (tức nhà 51 Hàng Bồ, trụ sở Báo Lao Động hiện nay).

Hương Hàng Bồ cũng nổi tiếng cả nước. Mùi hương toả ngát từ các hiệu bán hương thẻ, hương trầm, hương ṿng, có loại cao tới 2m, đường kính bằng cái mẹt, cháy liền mấy ngày Tết. Rồi nến trắng, nến đỏ đóng bao, đủ cỡ to nhỏ.

Đầu phố, hiệu Đức Mậu bán giày Gia Định, giày tây, giày nhung đỏ, nhung đen thêu hạt cườm hay kim tuyến, gót thấp. Đó là thời kỳ các bà, các cô đă giă từ đôi dép cong, nặng tŕnh trịch.

Một nét nữa của Hàng Bồ xưa là cửa hiệu của người Hoa chuyên buôn bán gạo, tấm, đường cát..., nhập khẩu sữa, đường viên, bột ḿ, đồ hộp, hàng tạp hoá, hàng sắt, kim khí, cả các loại thống, chậu, bát, đĩa Giang Tây. Người Hoa gần như làm chủ về thương mại lớn ở cái phố này, xe camnhông, xe ḅ kéo, xíchlô đi lại vận chuyển nườm nượp, phu khuân vác ra vào tới tấp. Ở giữa phố, Công ty Quảng Hưng Long của người Tàu và người ta liên doanh, trên gác, dưới nhà bán tổng hợp các loại hàng, được coi là nhất hồi bấy giờ (1935).

Cuộc cạnh tranh diễn ra quyết liệt giữa các nhà sản xuất - kinh doanh có máu mặt. Hiệu Hoà Tường thường bắt chước xưởng dệt Cự Gioanh nhập len từ Pháp sang, một lần bị chủ xưởng Cự Gioanh bí mật đánh điện sang Pháp, cho đổi màu len tối sang màu len sáng, làm cho chủ hiệu Hoà Tường bị ế, phải để lại cho xưởng dệt Cự Gioanh bằng giá hạ. Xưởng thuỷ tinh Thanh Đức cũng bị xưởng thuỷ tinh Đại Thành của người Hoa cạnh tranh, hạ giá bóng đèn Hoa Kỳ từ hai xu xuống một xu. Xưởng Thanh Đức chơi lại, vẫn giữ giá hai xu, nhưng bóng đèn thổi dày hơn, trong hơn. Khách thấy chất lượng bóng đèn tốt hơn trước, càng mua nhiều, khiến xưởng Đại Thành phải thất bại. Lại có hiệu thuốc Hồng Khê rất đắt khách, quảng cáo trên báo "Dây thép mà buộc ngang trời. Thuốc Hồng Khê chữa những người lẳng lơ". Đó là thuốc chữa bệnh lậu. Cả mấy ông chủ báo cũng cố chen vào cái phố buôn bán sầm uất này. Đó là tuần báo Phụ nữ thời đàm, nhật báo tiếng Pháp La patrie Annamite (Tổ quốc người An Nam), nhật báo B́nh Minh đều đóng trụ sở ở Báo Lao Động hiện nay.

Trước Tết dăm ba ngày, nhiều cửa hiệu lớn đă đóng cửa sớm, trong nhà trang hoàng những cành bích đào lớn, những chậu quất chíu chít quả vàng, những cốc thuỷ tiên chưa trổ hoa.

Đêm 30, trước giao thừa, những chàng trai hát rong tới cửa từng nhà, tay gơ ống bương xuống đất, miệng chúc bài "Xúc xắc xúc xẻ" được chủ nhà đưa tiền mừng tuổi. Đúng giao thừa, tiếng pháo Hàng Bồ cùng các phố khác nổ tưng bừng. Chuông, trống các đền Ngọc Sơn, Quán Thánh, các chùa Quán Sứ, Bà Đá, Trấn Quốc... khua vang.

Đất trời Hà Nội đă sang xuân.

Xuân Ất Dậu 2005

Báo xuân 2000 | Báo xuân 2001 | Báo xuân 2002 | Báo xuân 2003 | Báo xuân 2004
      » www.laodong.com.vn  © Copyright 2005, Lao Dong Newspaper. All Rights Reserved.   
     About Laodong | Unicode Fonts | Advert