LĐ số 252 Ngày 09.09.2003 Cập nhật: 06:51:42 - 09.09.2003


Cầu Dân trên sông Thạch Hăn
Lâm Chí Công

Cầu phao Trung Yên sau ngày
hợp long.
Hôm qua (8.9), tại làng Trung Yên, xă Triệu Độ, huyện Triệu Phong - Quảng Trị diễn ra một sự kiện quan trọng, ghi thêm một dấu mốc vào lịch sử của người nông dân bên ḍng sông Thạch Hăn: Một cây cầu bắc qua sông dài 179m, rộng 2,5m do người dân sở tại thi công đă hoàn thành; họ làm lễ cúng thổ thần đất đai theo phong tục địa phương để xin nối nhịp cuối cùng. Đây là cây cầu do dân làm đầu tiên ở Quảng Trị. Nó không chỉ là kết tinh tiền bạc, trí tuệ, công sức... của người dân bỏ ra; cuộc hành tŕnh để cây cầu này được ra đời đă là một kỳ công để họ... tự hào (!).

Ơrêka mẹt Quyết
Anh Trương Đăng Duệ, Tổ trưởng dự án tự làm cầu qua sông Thạch Hăn, đưa tay chỉ qua bờ bên kia sông, rồi nói: Anh coi, xă Triệu Độ của tui tiếng là nông thôn nhưng chỉ cách thị xă tỉnh lỵ có một con sông này chớ mấy. Nh́n là ngó chộ nhau, rứa mà cách trở đ̣ giang, ức cái ḿnh lắm. Tui nghĩ, Nhà nước đă đầu tư làm một cây cầu Thạch Hăn trên quốc lộ 1A, rồi tỉnh cũng đă xin thêm được một cây cầu nhỏ bắc qua sông này ở đoạn An Mô đi qua thị trấn huyện lỵ Ái Tử, thế là đă... quá sức Nhà nước rồi. Dân trong làng thấy tui có kinh nghiệm đi xin, là v́ hồi c̣n làm Trưởng thôn Trung Yên, tui đă tiên phong làm bêtông hoá giao thông nông thôn đầu huyện rồi, nên cứ giục là chú Duệ đi xin cây cầu, tốn kém mấy bầy tui góp; con không khóc th́ mẹ không cho bú. Nhưng tui nói với bà con, chừ có kêu, khóc mấy, mạ cũng lơ thôi v́ sữa có hạn mà ở đâu cũng thấy con khóc cả. Trong lúc cao hứng, tui nói đại với bà con: Hay là ḿnh tự làm cầu mà đi... Tui nói câu đó cách đây vài năm rồi. Đêm nằm ngủ, gác tay lên trán nghĩ cách làm cầu.

Thế rồi, có thêm bốn nông dân nữa cũng cùng máu me và ư nguyện như tôi là các anh Lê Văn Diện, Lê Đ́nh Uynh, Lê Quư và Phan Khắc Minh. Làm thế nào tốn ít tiền nhưng cầu phải chắc chắn, đi được, thiệt khó. Khó nhưng không từ bỏ ư chí sắt đá là phải làm cầu. Đùng một cái, khoảng giữa năm 2002, đọc Báo Lao Động thấy chuyện anh mẹt Quyết ở Quảng B́nh tự làm cầu phao qua sông. 5 anh em trong tổ cầu chúng tôi đây hét to với nhau: Ơrêka (t́m thấy) rồi bà con ơi. Cầu Trung Yên đây rồi bà con ơi. Anh em tui uống trà sáng đêm, ngồi tưởng tượng ra nguyên xi như cây cầu có hôm nay đây. Anh cười ha ha, vọng cả một khúc sông.

400 ngày và 40 ngày 
Chuyện của anh Duệ: Đọc báo xong, anh Duệ cùng hai nông dân của làng khăn gói phóng xe máy ra coi cầu anh mẹt Quyết. Đó là vào giữa tháng 7.2002. Trở về làng Trung Yên, các anh nôn nóng triển khai làm cầu, cũng là cầu phao nhưng quy mô hơn. Tưởng cứ như cầu anh mẹt Quyết, cứ thế bày ra làm thôi. Nhưng không phải. Lên tŕnh bày ư tưởng, dự án với xă, rằng bầy tui tự bỏ tiền ra làm, chừng bảy đến tám trăm triệu, rồi thu phí bằng giá bà con đi đ̣ ngang để thu hồi vốn dần, xă nói rất hoan nghinh, nhưng e phải lên xin phép huyện đă; lên huyện, huyện nói quá mới, vượt ngoài khả năng chuyên môn, rồi chỉ lên tỉnh; lên tỉnh, tỉnh nói vấn đề này không đơn giản, không phải ưa là làm ngay được, phải tính toán, khảo sát... "Sau hai tháng trời như thế, nếu gặp người thoái chí th́ nghỉ luôn rồi - anh Duệ nói - nhưng anh em tui, v́ đều ở sát bờ sông cả, cứ nhớ đến tiếng gọi đ̣ những đêm đông của con em đi học xa hay bà con trễ phiên chợ chiều, là lại động viên nhau phải quyết tâm. Bà con Triệu Độ chúng tôi, nói có mặt đèn chứng giám, nếu chỉ nói lời cảm ơn bác Bí thư Tỉnh uỷ Vũ Trọng Kim thôi là chưa đủ...".

Chuyện của tôi: Đêm đó mưa như trút nước. Anh Duệ, người ướt sũng v́... mồ hôi và nước mưa, đến gặp phóng viên Lao Động là tôi. Anh tự giới thiệu: Tui tuổi Dậu, 1957. Đă từng làm công nhân quốc pḥng, 5 năm ở Tây Nguyên. Xuất ngũ về quê, tui làm "lư trưởng" hai nhiệm kỳ, dấu ấn để làng không quên là làm đường bêtông nông thôn. V́ quá mới, nên người ta xầm x́. Thanh tra thanh trẻ đủ cả, nếu tui xà xẻo một ly bia trong đó th́ chừ không có cơ hội gặp được anh. Nhưng, nói tóm lại là như ri: Chuyện giấc mơ cây cầu của bầy tui...

Thế là, ngay sáng hôm sau, trên trang nhất Báo Lao Động số ra ngày 13.9.2002, đă đăng bản tin "Quảng Trị: 5 hộ dân bỏ tiền làm cầu qua sông Thạch Hăn". Báo ra buổi sáng, ngay chiều hôm đó, ông Vũ Trọng Kim - Uỷ viên T.Ư Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ - đă về Triệu Độ. Ông đă lắng nghe anh nông dân Trương Đăng Duệ tŕnh bày ư tưởng và dự án làm cầu qua sông Thạch Hăn. Ông bày tỏ sự ủng hộ tích cực trước ư tưởng đó, và nh́n xa hơn thế, Bí thư đă rất phấn khởi trước mô h́nh đầu tư xây dựng do người dân góp sức này bằng việc dẫn ra câu thành ngữ "đông tay vỗ nên kêu". Bí thư đề nghị các ngành hữu quan cần giúp đỡ, hỗ trợ để  "mô h́nh cầu dân" này sớm thành hiện thực.

"Kỹ sư" Trương Đăng Duệ:
Thợ làng của chúng tôi thi
công đúng theo bản vẽ của
cơ quan thiết kế Cty tư vấn
XDCT thuỷ lợi I - Hà Nội.

Chuyện của... cây cầu: Cầu được khởi công ngày 30.7.2003. Chỉ trừ nguyên vật liệu sắt thép và phi nhựa phải mua, c̣n lại tất cả mọi công việc từ hàn sắt cho đến lắp ráp đều do những người thợ làng làm cả. Anh Dực - một thợ hàn, ở làng An Lợi, xă Triệu Độ - nói bên cây cầu: "Anh em thợ rất tự hào khi nh́n ngắm cây cầu do chính những người nông dân như chúng tôi làm ra. Càng tự hào hơn là việc thi công chỉ mất có 40 ngày tṛn là đă hoàn thành, mới hay là khi ḷng dân đă thuận th́ việc khó mấy cũng xong".

Nhưng, để có 40 ngày đó, cầu Dân đă phải "vượt cạn" 400 ngày hơn: Sau ngày Bí thư Tỉnh uỷ về thăm, động viên và có ư kiến chỉ đạo, công việc chuyển động tích cực và rất suôn sẻ - anh Duệ kể - riêng bản vẽ thiết kế phải qua 5 lần vẽ, cơ quan chuyên ngành cấp tỉnh vẽ một lần, không được; phải nhờ đến cơ quan ở tận Hà Nội, và trung ương cũng đă vẽ đi vẽ lại cả thảy ba lần; như vậy là đến lần thứ tư mới được; kể cả lần do nông dân bầy tui vẽ đầu tiên nữa vị chi 5 lần cả thảy.

Tôi ngạc nhiên: Thế tại sao ngoài sông Gianh - Quảng B́nh, người ta làm ào ào vậy (3 cầu phao rồi)? Anh Duệ: - Cả 3 cầu phao ngoài đó đều làm ở sông con - sông cấp địa phương quản lư, với lại quy mô nhỏ, đơn giản. C̣n ở ta, cầu làm trên thủy phận sông thuộc cấp III do trung ương quản lư, nên phức tạp hơn. Anh không tin mất đến 400 ngày à? Chừ  đây xong cầu rồi, anh em tui mới thấy, nghĩ đơn giản, nôn nóng muốn làm ngay như bầy tui chắc là hỏng việc; phải thận trọng, rà đi soát lại là phải, v́ cây cầu c̣n liên quan nhiều chuyện khác trên sông mà bầy tui không h́nh dung ra. Trong quá tŕnh làm, bác Trần Văn Huỳnh - Bí thư Huyện uỷ - đă hai lần về thăm, động viên thợ cầu Triệu Độ, nhân dân phấn khởi lắm. Tôi nói: Nhưng dù sao 400 ngày là lâu quá. Anh Duệ nh́n lảng ra sông và... cười!

3,5 vạn niềm vui
Thực ra đây không chỉ là cây cầu của xă Triệu Độ, nó là cây cầu của toàn vùng Bắc Triệu Phong, có đến 6 xă nằm trong vùng hưởng lợi gồm Độ, Đại, Thuận, Phước, Hoà, Trạch với tổng cộng gần 3,5 vạn dân. Chị Hà - một người buôn hàng xáo (mua lúa về xay gạo đem đi bán) nói: Có được cây cầu sướng quá! Mỗi ngày, chị em hàng xáo chúng tôi chuyển từ quê ra thị xă Đông Hà ít nhất là 10 tấn gạo, thế mà dắt xe đạp chở gạo bỏ lên cho được đ̣ ngang có bữa trẹo xương sống luôn.

C̣n ông Lê Văn Ngưu - Chủ tịch xă Triệu Độ - th́ ngợi khen cây cầu từ một góc nh́n chiến lược hơn: Từ nay, con em Bắc Triệu Phong đă có thể tự tin để nộp đơn thi tuyển vào các trường chuyên, trung học chất lượng cao ở tỉnh lỵ, lâu nay do cách trở, nhiều cháu học rất giỏi nhưng có dám đi ra đâu. C̣n về kinh tế th́ khỏi phải nói, lưu thông hàng hoá hai chiều thuận lợi, tiết kiệm đường ṿng nơi xa nhất đến hơn 20 cây số. Riêng Triệu Độ, chúng tôi đang triển khai trồng rau màu các loại trên 150 hécta đất băi bồi ven sông để hàng sáng đem sang cung cấp cho thị xă tỉnh lỵ...

C̣n tôi, 1/3,5 vạn niềm vui trước cây cầu đó ước làm sao rút ngắn "quy tŕnh 400 ngày" bớt đi một hoặc cả hai con số 0 ở sau, để trên nhiều con sông quê khác, mau mọc thêm nhiều cầu dân như thế này nữa.
 ©2003 Lao Dong All Rights Reserved - Contact us: webmaster@laodong.com.vn