Khai giảng muộn

Không ở đâu lễ khai giảng lại diễn ra muộn như ở làng Hữu Nghị (15.9), ngôi làng nằm ven ngoại thành Hà Nội. Và có lẽ cũng chẳng ở đâu, ngày mở đầu cho năm học mới lại nhiều ý nghĩa như thế, bởi nó mang về niềm vui cho những số phận tận cùng bất hạnh.

Cô Huyền đang chỉ cho Ba cách làm tính.

Khao khát làm người có ích
Lần thứ ba đến thăm làng Hữu Nghị, trong tôi vẫn nguyên một cảm nhận, đó là niềm khát sống của các em bé là nạn nhân của chất độc da cam. Hơn 60 em nhỏ từ khắp cả nước được đưa về đây, cứ bám riết lấy chúng tôi trò chuyện, rồi khao khát được ôm vào lòng...

Nguyễn Văn Ba (Hưng Yên) kéo tôi ra một góc và lôi vở bài tập toán ra khoe. Nhìn những nét chữ nguệch ngoạc, tôi hiểu rằng đôi bàn tay gầy guộc của em đã phải nỗ lực nhiều. Em chỉ vào những điểm 9, điểm 10, được cô giáo cẩn thận đánh dấu bằng bút đỏ, rồi nhìn tôi như đợi những lời khen ngợi.

Ngồi trò chuyện với tôi mà khuôn mặt đỏ bầm của em cứ méo lại, giọng lạc đi. Em phát âm không chuẩn, nhưng trí nhớ của em rất tốt. Nhà có 3 anh chị em, người chị đã lập gia đình, người anh cũng đi làm rất bình thường, chỉ có em là phải gánh chịu hậu quả của thứ chất độc da cam quái ác đang ẩn đằng sau thân hình héo hon của bố. "Em muốn trở thành một kỹ sư chế tạo và sửa chữa xe máy", bước vào năm học mới, em chỉ có ước mơ giản dị vậy.

Lê Thị Ngân, Bùi Nhất Tuấn, Nguyễn Xuân Dược... "dỗi hờn" trong khi chúng tôi trò chuyện cùng Ba. Ngân có một khuôn mặt dễ thương, mái tóc dài, đẹp. Em cũng là người viết đẹp nhất trong lớp. Em thẹn thùng đưa cho tôi tập vở sạch sẽ và ngay ngắn được cô Huyền cho những điểm 9, điểm 10. Em đã gìn giữ cuốn vở ấy như đôi bàn tay của mình, đôi bàn tay mà em vẫn ước mơ sau này sẽ được cầm viên phấn và đứng trên bục giảng. "Người như em có thể làm cô giáo được không anh?" - khao khát nhưng trong suy nghĩ của em vẫn còn những băn khoăn của sự mặc cảm.

Còn với Dược, em mơ ước sau này sẽ trở thành bác sĩ để có thể chữa bệnh cho những người có hoàn cảnh giống như mình.

Từ lớp 1 đến lớp 5 dưới mái trường này vẻn vẹn có 62 em và 6 giáo viên. Sự phân chia ấy dựa trên trình độ nhận thức, lớp 1 là lớp có tư duy kém nhất, phải có 2 giáo viên kèm cặp. ở đây có những em 12 đến 18 tuổi mà trình độ nhận thức không bằng em bé 5 tuổi, nhiều khi còn không nhớ cả cha mẹ. Thế nhưng niềm vui tựu trường của các em thì không khác gì các trẻ bình thường khác.

12 em lớp 1 ngồi xoay tròn bên chiếc bàn như để tựa những số phận vào nhau và cùng hát vang "Trái đất này là của chúng mình" - tiết mục sẽ  biểu diễn trong ngày khai giảng, mang trong đó ước mơ chung của tất cả các em...

Niềm vui của các mẹ
Cô giáo Nguyễn Thị Oanh là một trong những người gắn bó với các em ngay từ những ngày đầu ngôi trường mới được thành lập, 8 năm trước đây. Là một người mẹ (đứa con đầu lòng của cô mới tròn 5 tuổi), cô thấu hiểu hết nỗi đau và thiệt thòi của những đứa con trong làng mà cô coi còn hơn cả ruột thịt.

Cô kể: "Nhiều khi ra công viên Thủ Lệ, các em chỉ biết chạy nhảy một cách vô thức và không phân biệt được các con thú, dù tôi đã giải thích rất nhiều lần". Thế nhưng, chưa bao giờ cô cho phép mình nản chí. Sự kiên trì đó đã bước đầu mang lại kết quả. Một trong những kỷ niệm đẹp nhất của cô là ngày 8.3 năm ngoái, các em đã biết hái những bông hoa dại tặng cô giáo yêu quý của chúng.

Ngoài cô Oanh, 5 giáo viên còn lại đều rất trẻ, hầu hết vừa tốt nghiệp khoa Giáo dục đặc biệt, Đại học Sư phạm I HN. Cô Bùi Thu Hà (Phú Thọ) đã có mùa khai giảng thứ hai ở làng. Cô đã tự tin hơn và với những kiến thức được học, cùng nhiệt huyết của tuổi hai mươi, cô đã có được những kết quả ban đầu. Gần 90% số các em trong lớp đã cải thiện về hành vi nhận thức và biết đùm bọc lẫn nhau. Các em đã biết bảo nhau cùng dìu một bạn bị tật nguyền chân hàng ngày tới lớp học. Năm học mới, cô hy vọng sẽ là dấu mốc quan trọng đánh dấu bước đi của toàn thể nhà trường đưa các em hoà nhập xã hội. Những đồng nghiệp của cô như cô Vân, cô Huyền đều tin như vậy.

Trong khi giáo viên, học sinh các trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội đã bắt đầu với những bài học mới thì ở đây, mọi người vẫn đang tất bật cho một lễ  khai giảng muộn màng, nhưng sẽ thật trang trọng, đầm ấm mà vẫn giản dị. Điều khó nhất với các cô là làm thế nào để có một giáo trình phù hợp bởi ở đây, mỗi người sẽ phải tự soạn những giáo trình riêng dựa trên 9 khả năng và nhu cầu của trẻ. Cô Hà thì cứ ấp ủ mong muốn là trường của cô cũng như các ngôi trường tình thương khác trên khắp cả nước sẽ luôn được cập nhật và  chia sẻ những kiến thức, kỹ năng mới giáo dục mới nhất.

Khi chúng tôi rời khỏi làng cũng là lúc những món quà cho ngày khai giảng được chuyển tới. Chỉ là 30 chiếc mũ cũ, nhưng nó sẽ giúp các em nhỏ tránh được cái nắng sớm của ngày lễ khai giảng muộn màng.    Giang Hải