Tin mới:
Đường dây nóng

 HÀ NỘI:  Tel: 04-5330305 0904110444

 TP.HCM:  Tel: 08-8230017
08-8294279

Giá cả   
 Vàng

1.165.000

 USD

16.060

 EUR

20.503

 GBP

30.163

 AUD

12.100

 VNIndex

500,82

Thời tiết 
 Hải Pḥng

24 - 32

 Hà Nội

25 - 33

 Vinh

25 - 34

 Đà Nẵng

25 - 34

 Nha Trang

25 - 34

 TPHCM

23 - 34

PHÓNG SỰ - GHI CHÉP

LĐ số 192 Ngày 14.07.2006 Cập nhật: 07:14:29 - 14.07.2006

Xa rồi Ngă Bảy
An Lộc

"Đây là khu chợ nổi độc đáo của thế giới, cần giữ ǵn, phát huy", năm 1992, Jacques Yves Cousteau - thuyền trưởng tàu Calypso nổi tiếng đă nhận xét như vậy về chợ nổi Ngă Bảy - Phụng Hiệp. Để có được bộ phim tài liệu đặc sắc về chợ nổi này (đă phát trên 100 đài truyền h́nh trên thế giới) ông đă phải dùng thuỷ phi cơ bay trên độ cao hơn trăm mét cùng 4 canô chuyên dùng toả ra các điểm chợ nhưng cũng phải mất cả ngày trời mới tạm xong. Nhưng nay, "người xưa cảnh cũ" đâu rồi?

Chợ nổi Ngă Bảy - Phụng Hiệp.
Ngẩn ngơ ghe chiếu Cà Mau
Tư B́nh, chủ ghe người bản địa đă chở khách trên 10 năm vừa giật máy vừa nh́n dọc khúc sông Ba Ngàn vắng lặng, le hoe hơn mười chiếc ghe hàng đang dập dềnh đợi mối, đượm buồn: "Hồi c̣n chợ nổi Ngă Bảy (Phụng Hiệp, nay thuộc thị xă Tân Hiệp - Hậu Giang), giấc này, tuy mặt trời đă lên nhưng vẫn c̣n hàng trăm ghe tụ hội, buôn bán...".

Trước đây, mỗi ngày Tư B́nh "đi tour" 2 - 3 đợt khách, thu nhập trên trăm ngàn đồng, nhưng khi chợ nổi dời về Ba Ngàn, cả tuần hên lắm cũng chỉ vớt vát được 70-80 ngàn đồng. "Khách tây bây giờ hẻo lắm, thay v́ 100 - 200 người mỗi ngày như trước, nay cả tháng mới thấy lác đác vài người. Đ̣ ngang từ hơn 200 chiếc nay chỉ c̣n khoảng 20 - 30. Dân chèo đ̣ bỏ lên bờ chạy xe ôm hết rồi...".

Ghe hàng táo tác dạt xuống chợ nổi Ngă Năm (Sóc Trăng), ngược lên Trà Ôn (Vĩnh Long), thậm chí lên tận Cái Bè - Tiền Giang... Nhịp sống cư dân Ngă Bảy, vốn chủ yếu làm nghề dịch vụ, buôn bán vụt đổi khác. Phố chợ Lê Lợi nh́n ngay ra tâm điểm chợ Ngă Bảy "trên bến dưới thuyền" thuở nào nay hụt hơi, thiếu hẳn sinh khí: Trên bến cả mấy "tiểu đội" xe ôm, dưới sông lèo tèo 4 - 5 ghe chèo "phờ râu" đón khách; chợ 5 - 6 giờ sáng mới nhóm, chiều chưa sập tối đă tan, nhà cửa hai bên đóng cửa im ĺm ngủ sớm...

Dân chạy đ̣ cho biết, hơn 4 năm trước, nhằm làm thông thoáng giao thông thuỷ và tránh ô nhiễm môi trường do lượng rác thải trên sông quá lớn, chợ nổi Ngă Bảy phải di dời về Ba Ngàn trên sông Cái Côn, cách vị trí cũ hơn 3 cây số, nơi chỉ có một nhánh chính từ Kế Sách lên. "Mật độ giao thông thuỷ khu vực Ngă Bảy lúc đó quá cao. Đă xảy ra tai nạn chết người. Lại thêm tàu cao tốc Cà Mau xé nước đêm ngày..." - ông Nguyễn Văn Huyền - Chủ tịch UBND thị xă Tân Hiệp lư giải.

Việc chợ Ngă Bảy, khu chợ nổi lớn nhất Nam Bộ "mất tích" tức tưởi, lặng lẽ, ngay người miền Tây cũng bàng hoàng, thảng thốt. "Khách từng đi tour Ngă Bảy ḿnh đưa về Ba Ngàn họ cự quá trời. Nhưng Ngă Bảy c̣n đâu nữa mà đi!" - anh Hải, hướng dẫn viên du lịch Cần Thơ ngậm ngùi. Nhiều giảng viên báo chí ngoài Bắc khi vô náo nức đ̣i đi xem "đặc trưng miền Tây". Đi về lại thở dài...

Hội hoa đăng trên sóng nước
Ông Bảy Khánh, năm nay ngoài 70 tuổi nhưng da vẫn đỏ au, người cố cựu ngay xă Đại Thành, kể rằng hồi trước, mọi sinh hoạt của người dân, nhất là vùng sâu, đều theo con nước. Muốn ra chợ huyện phải dậy từ sớm ra mép nước mà đón đ̣. C̣n chợ nổi Ngă Bảy ông sanh ra đă có.

"Tất cả các con rạch miền Tây như đổ về Ngă Bảy. Ngày trước, ảnh hưởng vùng tâm chợ Ngă Bảy rộng hàng cây số vuông, có trên 1.000 ghe tàu lớn nhỏ khắp nơi tụ về mỗi ngày; dịp Tết đến, hơn 3.000 chiếc; đ̣ ngang cũng hàng trăm. Đêm xuống đèn dầu, đèn b́nh giăng giăng bập bềnh theo sóng nước như hội hoa đăng, đă lắm...". Xóm ghe (chèo), làng nghề đóng ghe truyền thống ở đầu doi Tân Thới Hoà, doi Chành, doi Cát dài hơn 1km tồn tại trên nửa thế kỷ với mấy trăm hộ ăn nên làm ra cũng nhờ chợ Ngă Bảy.

Sách xưa kể lại đâu khoảng năm 1915, chợ nổi Ngă Bảy ra đời sau 10 năm đào kinh xáng, bảy ngă sông h́nh thành (Cái Côn, Xẻo Môn, Bún Tàu, Lái Hiếu...). Do sức lan toả, tác động quá lớn, vùng trung tâm "Bảy sông dồn nước, cuồn cuộn nước/ Phù sa lớp lớp, quyện phù sa" lập tức trở thành đầu mối giao thông thuỷ lớn nhất Nam Kỳ song hành với một trung tâm giao thương hàng hoá lớn của cả miền cực nam, tác động mạnh đến thị trường nông sản miền Tây. "Ngôi sao Phụng Hiệp" - như người Pháp thường gọi - c̣n được dự kiến lập thành thương cảng cho cả vùng Hậu Giang mênh mông ngày trước.

Dân đồng bằng, ai mà không biết chợ Ngă Bảy bởi so với các chợ nổi trong vùng trên trăm tuổi lừng danh cả nước, chợ Ngă Bảy "nổi" nhất về quy mô, sự sung túc cũng như cái danh, cái thế của nó. Chợ Ngă Bảy là chợ tổng hợp, có thể mua sỉ, bán lẻ; phong phú đa dạng đủ loại hàng hoá, đặc biệt như phơi hết sắc màu cây trái Nam Bộ, đặc sản miền Tây. Thời mở cửa, sản phẩm đồng bằng theo nước ṛng nước lớn, qua Ngă Bảy, ra tận đất Bắc, vượt biên giới đến bạn bè năm châu...

Chợt nhớ, năm 2002, khi chợ đă bớt "sung", một nhà nghiên cứu văn hoá người Australia vẫn c̣n tấm tắc với đoàn làm phim VTV: "Đó là thương trường lộ thiên kỳ diệu, là sự bùng nổ của sắc màu, âm thanh, hương vị của thiên nhiên, con người và xứ sở làm người ta ch́m đắm trong một biểu cảm của sắc thái Việt. Một thứ văn hoá cộng đồng chứa đầy tính duy cảm". Bà vợ ông th́ ngơ ngác dơi theo những chiếc "bẹo" (cây sào cột những mặt hàng cần bán) lủng lẳng trên mỗi mũi ghe hàng, miệng xuưt xoa thán phục: "Thật kỳ ảo. Giữa mênh mông trời nước, hàng trăm cái cột nhấp nhô, tụ về một mối... Chợ này đẹp và sôi động, sung túc hơn nhiều so với chợ nổi Thái Lan".

Chiếc "bẹo", một sáng tạo tiếp thị đặc sắc, đă hơn trăm năm và chỉ có ở giới thương hồ châu thổ. Cái độc đáo của chợ nổi c̣n ở chỗ chỉ "xôm tụ" vào lúc trời chưa hửng sáng, không "tĩnh" như chợ trên bờ mà luôn "động", người bán kẻ mua đều ngồi ghe đi thuyền. Dù tiếng máy (ghe) đă át nhịp chèo êm ả của các cô thôn nữ ngày nào, dù thời đổi mới đă có những chiếc ghe "điện thoại di động" len lỏi dọc ngang khắp chợ nhưng cái phóng khoáng kết giao "tứ hải giai huynh đệ" vẫn hiện rơ ở cách bán buôn xởi lởi, không điêu ngoa, ṣng phẳng, trọng tín bền nghĩa. Thời hội nhập, địa danh này c̣n xuất hiện trên hầu hết các web, sách hướng dẫn du lịch trong ngoài nước, trên cả mạng  Google.com...

Cảnh sắc Ngă Bảy c̣n sản sinh ra những điệu ḥ, khúc hát huê t́nh, tiếng đờn giọng ca tài tử mướt mát khắp lục tỉnh. "Ḍng sông th́ rộng mênh mông/ AÁo em lại thắt lưng ong làm ǵ?" (Bùi Văn Bồng - AÁo bà ba). Chợ Ngă Bảy đă lặn vào tâm thức, trùm lên, ùa hồn quê vào đời người thật mănh liệt. "Anh từ Xà No đến/ Em từ Ba Láng sang/ Sợi t́nh yêu ai dệt/ Trên mặt nước mênh mang".

Biết bao phận người, qua nhiều thế hệ nổi trôi theo nhịp sông như chợ nổi phải theo con nước. Tư B́nh kể tết rồi, ngồi trong nhà hàng Ngă Bảy, anh Tú - một Việt kiều đă 15 năm xa xứ tần ngần: Xa quê, người ta có thể đắp tượng, xây chùa bởi không gian tâm linh đó cũng góp phần nào lưu giữ hồn quê. Nhưng con sông quê khắc khoải cả miền kư ức, đâu ai mang đi được? Và tôi phải về để hít sâu hơi sông, để ngắm nh́n ghe cá...

Chợ nổi Ngă Bảy càng vang danh khi bản vọng cổ "T́nh anh bán chiếu" ra đời (Viễn Châu - 1961) qua giọng ca đầy mê hoặc của nghệ sĩ Út Trà Ôn. Nhưng nay đâu chỉ là nỗi buồn cô độc của anh chàng bán chiếu si t́nh gốc Cà Mau mà c̣n là khoảng trống hun hút của bảy ngă sông, là nỗi hụt hẫng đầy tiếc nuối của biết bao tâm hồn luôn hoài niệm chốn cũ.

Sống lại hồn sông?
Sau cả trăm năm phát triển, chợ nổi Ngă Bảy sẽ trôi vào dĩ văng? Mỗi vùng đất có một cái "chợ" riêng và lưu giữ độc quyền giá trị đó. ÂÍn sâu trong chợ nổi chính là văn hoá (vật thể và phi vật thể), tầng sâu văn hoá bản địa, đâu riêng Hậu Giang mà là "hồn" của cả đất đồng bằng 300 năm.

Trên cả dải đất chữ S có nơi đâu kết tụ "văn hoá sông nước" đặc sắc, súc tích như ở chợ nổi châu thổ Cửu Long? Chợ nổi là tinh hoa cao nhất của văn minh sông nước; là nét riêng, bản sắc, chỉ có ở đất phương Nam. Chợ nổi là lịch sử, hiển hiện bước chân tiền nhân; là thói quen, tập quán, tâm linh và sáng tạo văn hoá kinh tế thương hồ của ông cha đă hơn thế kỷ trên vùng đất mới. Du lịch sinh thái Hậu Giang, giữa vùng sông nước sẽ "tŕnh làng" những điểm nào hấp dẫn hơn chợ nổi Ngă Bảy? Vẫn biết con người ở đâu sẽ phả hồn vào nơi đó nhưng liệu Ba Ngàn bao giờ mới có được thương hiệu đă trăm năm đi vào ḷng người như chợ nổi Ngă Bảy?

Tổng cục sẽ góp kinh phí phục hồi lại chợ nổi Ngă Bảy, đó là ư kiến của bà Vơ Thị Thắng - Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch khi về thăm Hậu Giang gần đây. "Quay về chỗ cũ ít nhất cần trên 50 tỉ đồng để giải toả dân, giải phóng mặt bằng đối diện chợ Ngă Bảy làm âu thuyền, bến băi cho ghe tàu neo đậu" - ông Huỳnh Phong Tranh, Phó ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang băn khoăn. Đó là số tiền khá lớn cho tỉnh mới Hậu Giang c̣n bề bộn bao điều phải tính. Dưới sông cũng phải tính toán phân luồng thật cụ thể. Cần khảo sát kỹ với sự đóng góp của Uỷ ban ATGTQG, TCDL... th́ dự án phục hồi chợ nổi Ngă Bảy mới khả thi.

"Các chủ ghe phải đóng một khoản tiền khi vào chợ để lập các đội gom vớt rác thải trên sông" - Giám đốc Công ty du lịch Ṿng Tṛn Việt Phan Huê cho biết kinh nghiệm của Thái Lan. Một khu vực dành cho bán lẻ sẽ tạo nên sinh khí, sức sống của chợ bởi chính hoạt động "tự phát" này mới tái hiện cái chất "nguyên sơ" thuở mở đất... Quan trọng là cái tầm quản lư, nhiều người nói vậy. Quy hoạch, quản lư làm sao để cháu con ta c̣n vốn quư ông cha gởi lại.

Tôi bảo Tư B́nh sẽ cùng anh "ngồi tựa mạn thuyền" suốt canh thâu, ṿng quanh chợ Ngă Bảy khi nơi này hồi sinh. Tư B́nh ra chiều thích chí lắm. C̣n đến bao giờ th́ tôi lại chỉ biết mông lung nh́n ra... bảy ngă.

Trở về   Gửi tin   Bản để in   Ư kiến bạn đọc

Ngồi nhầm lớp, bệnh nặng!
Những đứa trẻ thèm... học
Bỏ biển lên bờ
Helsinki những ngày ASEM6
Đất bỏ hoang
Cao hơn 2000m, Ka Lăng...
Dấu cỏ hoang mang...
Số lùi số tới
Tuyên ơi, đừng tuyệt vọng!
Nước mắt ngày tựu trường

TIN, BÀI ĐĂ ĐƯA
Bài được đọc nhiều nhất
Lao vào điểm nóng
  • Thể lệ cuộc thi viết phóng sự: "Lao vào điểm nóng"

    Nội dung:
    Các vấn đề thời sự "nóng" trong đời sống kinh tế, xă hội, văn hoá, thể thao... trên mọi vùng miền của tổ quốc; các bất cập, mâu thuẫn và các giải pháp khả thi trong những mối quan hệ xă hội, kinh doanh...

    Đối tượng dự thi: Tất cả công dân Việt Nam đang sinh sống, làm việc ở trong và ngoài nước; các cây bút chuyên và không chuyên trên mọi miền đất nước. Khuyến khích các tác giả trẻ, những cộng tác viên mới.

    Số lượng chữ cho một bài báo: 1.800 chữ và 3 ảnh (những đề tài hay, bài viết tốt có thể đăng nhiều kỳ).

    Nhận bài:
    Đến 31.7.2006 (theo dấu bưu điện hoặc ngày chuyển email).
    Nhuận bút: 1.000.000 đồng/bài.

    Giải thưởng:
    1 giải đặc biệt: 20.000.000 đồng.
    1 giải nhất: 15.000.000 đồng.
    1 giải nh́: 10.000.000 đồng.
    1 giải ba: 7.000.000 đồng.
    5 giải khuyến khích: Mỗi giải 2.000.000 đồng.

    Các bài viết có chất lượng sẽ được  đăng trong cuốn sách Phóng sự Báo Lao Động 2004-2006 phát hành ngay sau lễ trao giải.

    Cuộc thi đă được phát động từ tháng 8.2004 và c̣n kéo dài đến 31.7.2006. Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi sẽ tổ chức trước dịp kỷ niệm 77 năm Thành lập Báo Lao Động.

    Bài viết xin gửi về: Ban Thư kư Toà soạn Báo Lao Động, 167/15 Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội. Email:
    banthuky@gmail.com, hoặc gọi đến số 0913219621 (Xuân Quang).  B.T.C 
 

Copyright © 2006 Lao Dong All Rights Reserved - Contact us: webmaster@laodong.com.vn