 |
|
Giá cả
| Vàng |
1.165.000 |
| USD |
16.060 |
| EUR |
20.503 |
| GBP |
30.163 |
| AUD |
12.100 |
| VNIndex |
500,82 |
Thời tiết
| Hải Pḥng |
24 - 32 |
| Hà Nội |
25 - 33 |
| Vinh |
25 - 34 |
| Đà Nẵng |
25 - 34 |
| Nha Trang |
25 - 34 |
|
TPHCM |
23 - 34 |
|
|
|
|
PHÓNG SỰ - GHI CHÉP
LĐ số 133 Ngày 12.05.2004
Cập nhật: 07:41:50 - 12.05.2004
PHÓNG SỰ
"Ngậm ngải t́m trầm"
Vũ Cao Phan
Có một người thất nghiệp ở Việt Nam, lang bạt t́m đủ thứ nghề để kiếm sống, làm giàu trên đất bạn Lào. Rồi như ngẫu nhiên, sau một cuộc gặp t́nh cờ, con người tài hoa ấy đến với một nghề lạ lẫm: Trồng cây dó bầu để lấy trầm... Để có được thành công ngoài sức tưởng tượng trên đất bạn như hôm nay, có những đoạn trường gian khó mà nhân vật phải trải qua...
|
)
|
Một góc rừng trầm hương
của Thoong Philavong. | Cuộc gặp ngẫu nhiên...
Những năm cuối thập kỷ 80, cái nhà máy dệt nổi tiếng mà Thoong Philavong đang làm việc chuyển đổi cơ chế sản xuất, lao động dôi dư, nhiều công nhân thất nghiệp. Điều này không ngoại lệ với cả một cán bộ trung cấp kỹ thuật như anh. "Đói đầu gối phải ḅ", Thoong lang thang đến vùng Bắc Lào, cuối cùng th́ trụ lại ở đây - Viên Chăn. Anh làm đủ thứ nghề kiếm sống. Thoạt tiên là kiếm một cái kéo, t́m một mái tàm tạm ở phố chợ, hành nghề... cắt tóc. Liều là Thoong chưa bao giờ làm nghề này, chỉ sực nhớ có hồi ở nhà máy, anh buồn tay "gọt" thử cho mấy người bạn, được khen. Vậy mà chỉ nửa năm sau, Thoong đă nức tiếng một góc Viên Chăn với "nghiệp toong-đơ". Cả cấp trung ương cũng cho gọi Thoong Philavong. Thoong từng nhiều lần xách đồ nghề đến cắt tóc cho bác Xuphanuvông, bác Nuhắc. Được "tín nhiệm" đến mức khi anh chuyển nghề rồi, các bác cho gọi không thấy, phải nhờ công an đi t́m. Khi Thoong chuyển sang làm môi giới nhà đất, công việc cũng giúp anh kiếm kha khá tiền và nhất là có được một mối quan hệ rộng rất cần ở xứ lạ. Vậy mà không hiểu sao, Thoong vẫn không ham, mọi thứ với anh chỉ như là tạm bợ. Con người tài hoa này, th́ ra đang đau đáu một niềm "đất, rừng". Mà rừng ở đây th́ bạt ngàn, đất ở đây c̣n mênh mông. Có lẽ tại kư ức tuổi thơ chăng, khi ông nội Thoong lúc lúc lại ngâm nga: "Không xuống bể mà đâm hà bá, th́ lên ngàn mà khai phá rừng xanh". Chí trai là phải vậy, ông bảo.
Thế rồi cuối cùng, sau khi đă ngắm nghía chán chê, Thoong mua một khu đất rừng xa thành phố, cũng chẳng thuận lắm đường xe. Anh khai phá từ đầu, trồng đủ loại cây ăn quả, rồi nuôi ḅ, dê. Đến lúc ngắm đă có vẻ thấy ra cơ ngơi th́ một cơ hội đầy thách thức t́m đến với anh. Đó là lần Thoong sang Thái Lan, t́nh cờ gặp một người Myanmar trong quán nước. Có phải duyên trời không nhỉ? Đến bây giờ Thoong vẫn không lư giải được tại sao, như không khảo mà xưng vậy, anh bạn Myanmar mới quen cứ tuồn tuột tuôn ra mọi bí quyết trồng cây dó bầu để lấy trầm, từ giống, đất, cách chăm sóc đến kỹ thuật khai trầm. Thoong như lên cơn say, anh cố ghi vào ḷng, nuốt vào ḷng từng lời của người đối thoại. Cũng lại là t́nh cờ sao hay trời phật phù hộ đây, khi khu đất rừng của anh hội đủ các yêu cầu khắt khe cho cây dó bầu (tạo trầm) phát triển: Đất đá non pha cát này, độ thoải vừa phải không quá khô cứng cũng không đọng nước này...
Cuộc gặp ấy ngẫu nhiên, nhưng cũng phải nói là tương phùng. Bởi từ lâu rồi, Thoong đă tương tư, đă khắc khoải với những huyền thoại trầm. Nhưng nó luôn hư ảo, xa vời tít tắp như cái giọng thoang thoảng mây khói không thể nắm bắt của ông nội ngày xưa. Ông bảo, muốn "đi trầm" ư, chớ quên "ngậm ngải"(!).
Và Thoong bắt đầu "ngậm ngải" theo cách của ḿnh. Anh ngồi thiền một tuần, hứa giữ ḷng chay tịnh, giữ tâm sáng trong trong cuộc t́m đến với trầm. Rồi ngày nào cũng vậy: 50 cây số xe đ̣, 20 cây số xe máy và hai tiếng đồng hồ nữa leo đèo vượt dốc bằng đôi chân trần, Thoong đến với rừng, làm đất, phân lô. Thấy không ổn, Thoong cắm lều ở lại với dĩn, với muỗi luôn mấy tháng liền. Đất xong rồi, lo nước. Anh ngăn suối, đắp đập, xây liền một lèo 20 bể chứa trên các đỉnh đồi theo từng lô đất. Cuối cùng là giống, thứ dó bầu. Bằng cách nào Thoong có được 20.000 cây giống đầu tiên là cả một kỳ công mà đến bây giờ anh vẫn bảo "chưa thể bật mí", nhưng lại nói thêm: "Cái chính vẫn là cái tâm. Lúc nào ḿnh cũng nghĩ làm giàu cho đời, không cho một bản thân ḿnh". Anh thành lập công ty, cái công ty chỉ một ḿnh Thoong Philavong có chân trong biên chế. C̣n công nhân, anh kư hợp đồng ngay với các hộ dân người Khơ Mú của bản Noọng Bua bên cạnh. Gọi là hợp đồng nhưng anh tạo cơ chế để người dân gắn lợi ích của ḿnh với sự phát triển của công ty, ví dụ như nuôi ăn, cấp nhà cho cả bản (300 người). Đây cũng sẽ là lực lượng an ninh, bảo vệ khi một ngày rất gần thôi, mỗi cây trầm trở thành một cây vàng. Đến bây giờ Thoong đă có 200 công nhân. Một phần không nhỏ là lao động từ tỉnh Nam Định, (Việt Nam) sang. Đích thân anh đi tuyển chọn. Đối với số công nhân này, anh cũng có cơ chế để họ không chỉ yên tâm làm việc lâu dài mà c̣n tạo được một ư thức kỷ luật cần thiết. Trước hết là bằng thưởng, phạt phân minh. Căi lại, phạt gấp đôi. Anh tự nhận ḿnh độc đoán và cười: "Nhưng được việc. Có hậm hực, nhưng không có lần thứ hai mắc lỗi nữa".
Đấy, tôi vẫn chưa nói, Thoong đào đâu ra tiền cho cái công việc cần phải đầu tư "của núi" ấy? Riêng cái đập nước ngốn của anh một số tiền tương đương 300 ngàn đôla Mỹ rồi.
|
)
|
Phoong Philavong (thứ 3 từ trái sang)
và đoàn công tác Hội Hữu nghị
Lào - Việt Nam. | Biểu hiện sinh động của t́nh hữu nghị Việt - Lào
Thực ra, vốn của Thoong dành dụm chẳng được là bao lúc "khởi nghiệp", anh phải đi vay. Thoong lên đồng với bao nhiêu kỳ vọng và cũng lên đồng luôn khi bạo tay vay tiền. Lăi suất 20-30%/1 tháng, chấp nhận. Thế chấp tất cả những ǵ gọi là của nả có được kể cả chất xám trong đầu ḿnh, chấp nhận. Nhưng Thoong cũng có được một điều may mắn nữa. Âậy là anh t́m lại được người cha thân yêu sau mấy chục năm bặt tin. Chẳng phải anh đă có ư định đi t́m cha khi lang bạt đến đất này sao? Anh gặp lại cha đúng vào thời điểm cạn vốn, mà cha anh giờ đây đang là một "ông chủ giàu có" trên đất Thái Lan. Niềm vui thành thử được nhân đôi.
Thoong đă hồi hộp, quanh quẩn ngày đêm với bao mồ hôi, nước mắt bên từng gốc dó bầu từ khi cắm xuống, bén rễ cho đến lúc nảy mầm, xuất lá. Anh khóc, khi một năm sau, cả rừng dó bầu rùng rùng lớn dậy, vượt qua ngưỡng một mét cao, cái ngưỡng chắc sống của cây. Không thể tách rời thành công của Thoong với cả một núi những sáng kiến tự anh nghĩ ra, chẳng đọc ở sách nào sất. Cái vụ nước tưới chẳng hạn, Thoong thử sử dụng kiểu mương tiết kiệm nổi tiếng của Israel; không ổn, anh quay sang dẫn nước từ các bể chứa (đă nói ở trên) đến các điểm chứa cuối cùng (chỉ sử dụng khi tưới) rồi dùng gánh gánh trực tiếp đến từng gốc trong bán kính thuận tiện chỉ năm, bảy mét. Không một giọt hoang phí trong cái mùa khô đầu tiên khốc liệt v́ hạn hán. Rệp hại cây xuất hiện, Thoong chăng dây bắc cầu cho kiến đỏ (người Lào thường đem về nấu canh chua) đến tận nơi tiêu diệt, thay v́ xịt thuốc làm ô nhiễm môi trường...
Bây giờ th́ Thoong đă có cả một cánh rừng đồi 2.200ha với 160.000 cây dó bầu (chưa kể các loại cây, con khác), trong đó gần 30.000 cây 4 tuổi đă được tạo trầm, kết quả rất khả quan. Ngắn gọn thế này: Đă có không chỉ một doanh nghiệp nước ngoài sẵn sàng bỏ ra 30 triệu đôla Mỹ, một số tiền gấp mười lần số vốn đầu tư, để có được cơ nghiệp của Thoong... "Hữu xạ tự nhiên hương" lại là thứ hương trầm. Thành công của Thoong gây một cú "sốc" dễ chịu trong dư luận. Rất nhiều đoàn khách quốc tế đă đến với vườn rừng dó bầu nổi tiếng của anh. Ngày 13.4 vừa rồi, đồng chí Trương Tấn Sang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Kinh tế Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đến thăm đă phát biểu: "Thật đáng là một mô h́nh phát triển kinh tế tư nhân để nghiên cứu, học tập". C̣n tại Lào, từ giữa năm 2003, cả nước đă biết đến Thoong Philavong khi anh lên báo cáo điển h́nh trong Đại hội thi đua. Đến hôm nay, tất cả 18 tỉnh, đặc khu ở Lào đă cử đoàn đến tham quan, học tập... Mô h́nh của Thoong được Chính phủ rất quan tâm, tạo những điều kiện thuận lợi.
Người bạn quư mến dắt chúng tôi đến thăm cánh rừng dó bầu này - anh Phim - một Bộ trưởng trong Chính phủ, Chủ tịch Hội Hữu nghị Lào - Việt Nam nói: "Đây cũng là một biểu hiện tự giác rất sinh động của t́nh hữu nghị Lào - Việt, của sự hợp tác Lào - Việt". Vâng, Thoong Philavong - từng được biết đến với nhiều biệt danh gắn với việc làm của anh (bây giờ, Thoong "kệt xà nả" - Thoong trầm hương) - vốn tên thật là Hoàng Diểu. Mười bảy năm về trước là công nhân Nhà máy dệt Nam Định, c̣n bây giờ, anh vẫn là người Việt, lại cũng là người Lào rồi. Bạn có muốn t́m gặp con người này không? Xin mời đến bản Noọng Bùa, mường Phôn Hồng, Viên Chăn nhé! |
 Ngồi nhầm lớp, bệnh nặng!
Những đứa trẻ thèm... học
Bỏ biển lên bờ
Helsinki những ngày ASEM6
Đất bỏ hoang
Cao hơn 2000m, Ka Lăng...
Dấu cỏ hoang mang...
Số lùi số tới
Tuyên ơi, đừng tuyệt vọng!
Nước mắt ngày tựu trường
TIN, BÀI ĐĂ ĐƯA
|
|
|
Bài được đọc nhiều nhất
Lao vào điểm nóng
- Thể lệ cuộc thi viết phóng sự: "Lao vào điểm nóng"
Nội dung: Các vấn đề thời sự "nóng" trong đời sống kinh tế, xă hội, văn hoá, thể thao... trên mọi vùng miền của tổ quốc; các bất cập, mâu thuẫn và các giải pháp khả thi trong những mối quan hệ xă hội, kinh doanh...
Đối tượng dự thi: Tất cả công dân Việt Nam đang sinh sống, làm việc ở trong và ngoài nước; các cây bút chuyên và không chuyên trên mọi miền đất nước. Khuyến khích các tác giả trẻ, những cộng tác viên mới.
Số lượng chữ cho một bài báo: 1.800 chữ và 3 ảnh (những đề tài hay, bài viết tốt có thể đăng nhiều kỳ).
Nhận bài:
Đến 31.7.2006 (theo dấu bưu điện hoặc ngày chuyển email).
Nhuận bút: 1.000.000 đồng/bài.
Giải thưởng:
1 giải đặc biệt: 20.000.000 đồng.
1 giải nhất: 15.000.000 đồng.
1 giải nh́: 10.000.000 đồng.
1 giải ba: 7.000.000 đồng.
5 giải khuyến khích: Mỗi giải 2.000.000 đồng.
Các bài viết có chất lượng sẽ được đăng trong cuốn sách Phóng sự Báo Lao Động 2004-2006 phát hành ngay sau lễ trao giải.
Cuộc thi đă được phát động từ tháng 8.2004 và c̣n kéo dài đến 31.7.2006. Lễ tổng kết và trao giải cuộc thi sẽ tổ chức trước dịp kỷ niệm 77 năm Thành lập Báo Lao Động.
Bài viết xin gửi về: Ban Thư kư Toà soạn Báo Lao Động, 167/15 Tây Sơn, Đống Đa, Hà Nội. Email: banthuky@gmail.com, hoặc gọi đến số 0913219621 (Xuân Quang). B.T.C
|
|
