Sẵn sàng cho 2 ca ghép gan đầu tiên
Như Báo Lao Động đă đưa tin, Học viện Quân y 103 (Bộ Quốc pḥng) đang chuẩn bị những công việc cuối cùng cho 2 ca ghép gan đầu tiên, tiến hành vào 31.1 & 1.2.2004. PV Báo Lao Động đă trao đổi với GS - TSKH Lê Thế Trung, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn chỉ đạo điều hành ghép gan về khả năng mở rộng điều trị gan bằng phương pháp này ở nước ta.
) |
GS Makuuchi (b́a trái) thăm cháu
Nguyễn Thị Diệp (9 tuổi, ở Nam Định)
một trong những người
có thể được chọn ghép gan đầu tiên. | ´ Việt Nam đă tiến hành ghép thận thành công từ năm 1992, v́ sao đến nay mới có thể ghép gan?
- Thực ra, ngay sau khi Học viện Quân y thành công ca ghép thận đầu tiên ngày 4.6.1992, tháng 9. 1992, chúng tôi đă tham quan và học tập ghép gan ở Đài Loan, Nhật.
Phẫu thuật ghép gan phức tạp và tốn kém hơn so với ghép thận. Bởi các mạch máu nuôi gan phức tạp, bản thân gan là một khối thống nhất nên trong quá tŕnh cắt và ghép dễ xảy ra chảy máu và các rối loạn. Phương tiện chiếu chụp mạch máu và đường mật, dung dịch rửa gan, thuốc chống thải ghép cũng đều đắt tiền hơn. Ghép thận thường chỉ tiến hành trong 3h, trong khi đó ghép gan có thể kéo dài 12h, thậm chí 18h liên tục, nên việc gây mê hồi sức cấp cứu cũng có thể xuất hiện những t́nh huống ngoài dự kiến.
Đến giữa năm 2002, sau 10 năm nghiên cứu, việc thử nghiệm ghép gan trên lợn ở nước ta mới thành công. Trên thế giới, có khoảng 4.000 ca ghép gan một phần, tức là lấy một phần gan của người sống ghép cho bệnh nhân th́ ở Nhật Bản đă chiếm hơn 2.500 ca. Đó là lư do, kíp phẫu thuật của Học viện Tokyo được mời tiến hành những ca ghép đầu tiên ở Việt Nam, thực hiện tại Học viện Quân y.
´ Theo đánh giá của GS, khi nào Việt Nam mới có thể chủ động thực hiện phẫu thuật này?
- Khi được chuyển giao công nghệ về ghép thận, phải đến ca thứ 9, chúng ta mới tiến hành trực tiếp. C̣n đối với ghép gan, có lẽ phải sau ca thứ 10.
´ Hai trường hợp đầu tiên sẽ ghép cho bệnh nhân người lớn hay trẻ em?
- Đối với trẻ được bố mẹ cho gan, hệ miễn dịch sẽ đáp ứng tốt hơn. Do đó, nếu 2 cặp lựa chọn đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật, sức khoẻ, chúng tôi sẽ phẫu thuật cho 1 cháu nhỏ và một người trưởng thành.
´ Khả năng thành công của những ca đầu tiên này được tiên lượng ra sao?
- Tại Nhật Bản, tỉ lệ sống thêm trên 1 năm sau ghép gan đạt trên 90%. Phương pháp ghép gan từ người cho sống có nhiều ưu điểm: Người cho khoẻ mạnh, chức năng gan tốt, thời điểm ghép tối ưu cho người nhận, mổ chủ động chứ không phải mổ cấp cứu nên chất lượng mảnh ghép tốt hơn, giảm thời gian hoại tử lạnh của gan, tăng sự hoà hợp miễn dịch. Đến nay tại Đài Loan và Nhật Bản, những nơi chúng tôi đă học tập, cũng chưa có trường hợp nào tử vong đối với người cho gan.
´ Khi không có chuyên gia nước ngoài giúp đỡ, Học viện Quân y có thể hậu phẫu tốt - khâu có thể quyết định tới 50% thành công ca mổ?
- Một số bác sĩ Việt Nam đă được đào tạo về ghép gan ở nước ngoài cũng đă có kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Hơn nữa, cũng là một sự may mắn, một bác sĩ giỏi và một điều dưỡng viên của Học viện Y khoa Tokyo cùng GS Makuuchi - trưởng kíp mổ - sang Việt Nam, sau đám cưới, đă quyết định nghỉ 2 tuần trăng mật tại Học viện Quân y để chăm sóc 2 bệnh nhân được ghép gan này.
´ Chi phí cho mỗi ca ghép gan khoảng 1 tỉ đồng, trong khi đó th́ nhu cầu được ghép gan ở nước ta cũng rất lớn. Vậy về lâu dài, chính sách về ghép gan có thể làm bệnh nhân lạc quan?
- Theo điều tra của 5 bệnh viện lớn ở Hà Nội trên 4.143 bệnh nhân có bệnh lư gan mật th́ số người được chỉ định ghép gan là 32,66%; tỉ lệ này ở TPHCM là 26%. Ngay cả ở BV Nhi T.Ư đến nay cũng có khoảng 60 trẻ em mong muốn được ghép gan. Chi phí một ca ghép thận ở Việt Nam khoảng 50 triệu đồng, so với thế giới chỉ tương đương 1/10. Nhiều người muốn ghép thận nhưng không có người cho thận, đă phải sang Trung Quốc mua thận.
C̣n ở Việt Nam, chưa có Pháp lệnh Hiến tạng ở người chết năo. Nguồn gan và thận ghép chỉ có thể trông chờ vào những người dám chia sẻ một phần cơ thể cho người thân chứ chưa thể khác. Nếu pháp lệnh này được ra đời, ghép tạng mới có thêm điều kiện phát triển. Hiện nay, cho dù được gia đ́nh người chết năo cho phép, chúng tôi cũng không được phép mổ lấy tạng v́ chưa được pháp luật cho phép.
Xin cảm ơn GS!
Nguyễn Hằng thực hiện |
