Viết tiếp bài "Dấu Cỏ hoang mang" trên Lao Động ngày 8.9.2006:
Những mỏ urani là có thật
* Dự kiến, Sở TNMT Phú Thọ có thể sẽ tổ chức lấy mẫu xét nghiệm chất uran ở Đông Cửu trong tháng 9.2006.
) |
Đại diện Sở TNMT Phú Thọ làm việc
với PV LĐ chiều ngày 12.9. | Như Lao Động đă viết trong phóng sự "Dấu Cỏ hoang mang" (số ra ngày 8.9), có nhiều khả năng vùng "mỏ độc", xạ hiếm đă ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ của bà con ở bản Dấu Cỏ, xă Đông Cửu, huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ. Nhiều phụ nữ liên tục bị thai chết lưu, nhiễm độc thai nhi, nhiều người bị ngớ ngẩn, bệnh tật không rơ nguyên nhân.
Sau khi báo phát hành, ngày 11.9, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường (TNMT) Phú Thọ - ông Trần Diễm - đă có công văn gửi Báo Lao Động, nêu rơ: "Tỉnh Phú Thọ (...), trên địa bàn chỉ có 2 điểm quặng uran - thori nằm trên địa bàn hai xă Thượng Cửu (xă Thượng Cửu giáp ranh xă Đông Cửu mà phóng sự "Dấu Cỏ hoang mang" đă đề cập - PV), Thu Cúc thuộc huyện Thanh Sơn. Việc đầu tư làm rơ triển vọng khoanh diện tích có phông phóng xạ cao để không bố trí dân cư và cây trồng lương thực là rất cần thiết".
Công văn cũng nêu rơ, ngày 12.11.2003, Bộ TNMT đă có Quyết định số 1759/QĐ - BTNMT về việc phê duyệt đề án "Điều tra hiện trạng môi trường phóng xạ trên các mỏ (...)" (trong đó có Thanh Sơn, Phú Thọ - PV) do Liên đoàn Địa chất xạ hiếm thuộc Cục Địa chất và Khoáng sản VN thành lập và thực hiện. "Căn cứ theo quyết định kể trên, việc kết thúc thực hiện đề án và nộp vào lưu trữ địa chất thực hiện đến tháng 4.2006.
Tại thời điểm hiện nay, UBND tỉnh Phú Thọ chưa nhận được văn bản của Bộ TNMT về các vấn đề liên quan đến tiềm năng, hiện trạng môi trường phóng xạ và đánh giá mức độ ô nhiễm phóng xạ, tác động của chúng đến môi sinh, đề xuất các biện pháp giảm thiểu tác hại. Do đó, Sở TNMT chưa có những căn cứ để tham mưu cho UBND tỉnh Phú Thọ triển khai, pḥng, chống, tránh" - công văn viết.
Chiều hôm qua (12.9), PV Lao Động đă có buổi làm việc trực tiếp với Sở TNMT Phú Thọ. Ông Trần Diễm và ông Đào Anh Tuấn - Trưởng pḥng Tài nguyên của sở này - cho biết thêm: Tài liệu chính thức về địa chất khoáng sản mà sở đang lưu trữ viết, tại vùng Thượng Cửu (giáp ranh Đông Cửu) đă được khảo sát năm 1985, bởi Đoàn địa chất 85 (bấy giờ thuộc Viện Địa chất và Khoáng sản VN), qua đo vẽ bản đồ tỉ lệ 1/50.000 th́ có ghi chép về 3 thân quặng urani (hay uran, uranium, kư hiệu là U; một nguyên tố nằm thứ tự 92, trong Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học Mendêlêép, chúng có thể là nhiên liệu hạt nhân trong các ḷ phản ứng hạt nhân và chế tạo vũ khí hạt nhân - PV).
Thân quặng 1 dài 2-3km, rộng 600m (...); thân quặng 2 dài 200-300m, rộng ...-10m, sâu 9m, hàm lượng U3 (...); thân quặng 3 dài 1.000m, rộng 100m, hàm lượng U = ... (V́ một số lư do, chúng tôi lược bớt một số thông số kỹ thuật phức tạp, nhưng về khoa học, các thân quặng này đều có chứa quặng uran - thori - PV). Thậm chí, đoàn khảo sát kể trên cũng đă có kiến nghị rất rơ ràng qua tài liệu chính thống về các mỏ uran - thori kể trên, xin trích nguyên văn: "Nên đầu tư làm rơ triển vọng, khoanh diện tích có phóng xạ cao để không bố trí dân cư và trồng cây lương thực".
Từ thực trạng đó, ông Diễm nhấn mạnh: Sở sẽ xin ư kiến của cơ quan hữu quan, giao bộ phận nghiệp vụ lên Đông Cửu lấy mẫu về kiểm tra, nếu cần sẽ kiến nghị UBND tỉnh có biện pháp di dời dân ra khỏi vùng bị ảnh hưởng. Hiện nay, sở cũng có một số máy móc có thể xét nghiệm mẫu đất, nước... ở Đông Cửu để kết luận về hàm lượng uran. Tuy nhiên, để Sở TNMT Phú Thọ làm được điều này, theo nguồn tin của PV LĐ, cần có một quyết định, một cơ chế tài chính với một đoàn cán bộ do UBND tỉnh thành lập. Đề nghị UBND tỉnh Phú Thọ và cơ quan hữu trách sớm quan tâm đến sự việc này, không ǵ hơn là v́ sức khoẻ của bà con ḿnh. Đỗ Doăn Hoàng |
