Bệnh nhân xơ hoá cơ delta:
Mức nặng nhất mới phẫu thuật

Đưa cánh tay lên cao, áp sát vào ngực là động tác phục hồi chức năng duy nhất mà cháu Cường (Ba Vì, Hà Tây) được hướng dẫn.

Đó là lời khẳng định của Chủ tịch Hội đồng chuyên môn (HĐCM) về xơ hoá cơ delta (Bộ Y tế), Phó GĐ Học viện Quân y - PGS.TS Nguyễn Tiến Bình.

Quy trình chặt chẽ
Ông Bình cho biết, sau khi phát hiện tình trạng mổ vô tội vạ xảy ra ở Thanh Hoá, Bộ Y tế đã có hình thức xử lý.

Tại cuộc họp ngày 10.6, HĐCM đã quyết định "siết chặt" hơn việc phẫu thuật cho bệnh nhân xơ hoá cơ delta. Bộ Y tế quy định chỉ có BS chuyên khoa 2 về chấn thương chỉnh hình đã qua tập huấn mới được tham gia phẫu thuật. Phẫu thuật chỉ được thực hiện ở BV tuyến tỉnh - nơi có đầy đủ trang thiết bị gây mê hồi sức và khoa vật lý trị liệu, vì phẫu thuật xong phải tập ngay PHCN, nếu không, hiệu quả phẫu thuật cũng trở nên vô ích.

GS-TS Nguyễn Xuân Nghiên - Chủ tịch Hội PHCN, Trưởng khoa PHCN Bệnh viện Bạch Mai - khuyến cáo: Sau phẫu thuật, phải tập PHCN khớp vai ngay theo hướng dẫn của kỹ thuật viên về thời gian, quy trình, kỹ thuật tập để từng bước hoàn thiện tầm hoạt động khớp. Phụ huynh không nên đưa con em về tự tập ở gia đình, nếu chưa được kỹ thuật viên hướng dẫn, đặc biệt, nếu bệnh nhân có vết sẹo lồi thì phải điều trị siêu âm 0,5 W/cm2, ngày 1 lần (đủ 15 lần).

PGS-TS Nguyễn Thanh Liêm - GĐ Viện Nhi T.Ư - cho biết, trước khi tiến hành phẫu thuật đều đã tiến hành các xét nghiệm để loại trừ. Chỉ phẫu thuật đối với những bệnh nhân chẩn đoán bị xơ hoá cơ delta.

Bỏ trống quy trình sau phẫu thuật
Y sĩ Phùng Duyên Hải - Trạm trưởng Trạm y tế Vật Lại (Ba Vì, Hà Tây) đã lắc đầu khi được hỏi về quy trình tập luyện PHCN cho các bệnh nhân sau mổ. Theo anh, phải 1 tháng sau mổ, các cháu mới nên tập luyện. Khi được xem phác đồ điều trị của Bộ Y tế yêu cầu tập luyện PHCN khớp vai ngay sau mổ, anh cười: "Thì có ai nói cho chúng tôi biết đâu".

Tới Trung tâm Y tế huyện Ba Vì, chúng tôi cũng nhận được câu trả lời của bác sĩ Đinh Công Hà - GĐ Trung tâm: "Cả huyện không có bác sĩ nào chuyên khoa PHCN. Ngày 15.6, huyện mới mời được chuyên gia PHCN của Trung tâm Chỉnh hình - Bộ LĐTBXH tới tập huấn lần đầu tiên cho các trạm trưởng trạm y tế xã, bác sĩ phòng khám đa khoa khu vực và các bác sĩ ngoại khoa trong huyện. Sau đó, theo kế hoạch, sẽ tiếp tục đào tạo cho các đối tượng khác, để tập huấn cho từng phụ huynh có con đi phẫu thuật. Chỉ có PHCN dựa vào cộng đồng thì việc tập luyện cho các cháu mới hiệu quả".

Tại Ba Vì, đã có 105 ca được phẫu thuật ngay tại địa phương. Theo chúng tôi ghi nhận, chưa có bệnh nhân nào được hướng dẫn tập luyện đầy đủ, bài bản.

Cháu Chu Công Cường (Vật Lại) được phẫu thuật vai trái từ ngày 6.6, xuất viện 5 ngày sau. Động tác tập luyện mà cháu được bố là anh Doanh hướng dẫn là đưa tay trái lên cao, rồi ép vào ngực, ngày tập 3 lần, mỗi lần 50 - 100 lần. Anh Doanh cho biết, cách tập luyện này được bác sĩ ở BV Sơn Tây và BV Ba Vì hướng dẫn.

Khi đối chiếu với hướng dẫn tập luyện cho bệnh nhân sau mổ do Bộ Y tế ban hành thì chúng tôi giật mình, bởi quy trình tập luyện này khá phức tạp, chia là 3 giai đoạn: Thời kỳ ngay sau mổ 2 tuần - thời kỳ sau mổ 4 tuần - thời kỳ sau mổ 12 tuần. Mỗi giai đoạn có yêu cầu tập luyện từ nhẹ đến mạnh khác nhau, rất cụ thể.

Quy trình tập luyện PHCN các khớp vai còn rất thô sơ, và không thể đem lại hiệu quả phục hồi như mong muốn cho các cháu, bởi chính huyện không có bác sĩ chuyên khoa PHCN. Bác sĩ Đinh Công Hà kiến nghị: "Việc tập huấn đến cộng đồng phải làm thật khẩn trương".

Ngày 13.6, trao đổi với PV Báo Lao Động, PGS-TS Nguyễn Thanh Liêm thừa nhận: "Ngay cả ở Hà Tĩnh - đơn vị đầu tiên trong cả nước đã phẫu thuật cho hơn 800 ca xơ hoá cơ delta, việc tổ chức tập luyện PHCN sau phẫu thuật cũng chưa được làm bài bản".

Thanh Hoá: Bệnh nhân teo cơ delta tự về nhà tập luyện
Chiều ngày 13.6, bác sĩ Lê Văn Sĩ - Trưởng phòng Kế hoạch, BV Đa khoa tỉnh Thanh Hoá - cho biết: "250 trường hợp bị xơ hoá cơ delta ở mức độ nặng đã được phẫu thuật. Việc PHCN sau phẫu thuật cho những bệnh nhân này không thể thực hiện tại bệnh viện cho đến khi các cháu bình phục hoàn toàn được. Vì không có đủ điều kiện về cơ sở vật chất để tất cả các bệnh nhân sau mổ có thể ở lại điều trị lâu dài cho đến khi khỏi hẳn. Gia đình các bệnh nhân cũng không muốn để người thân của họ ở lại điều trị dài ngày. Các bác sĩ chuyên khoa PHCN được giao trách nhiệm hướng dẫn bệnh nhân để tự về nhà tập luyện các cơ tay như tự chải đầu, quay khuỷu tay sang trái, sang phải, lên cao...".

Theo quan sát của chúng tôi thì ở một số bệnh viện, phần lớn những bệnh nhân bị teo cơ delta sau khi mổ được từ 3-4 ngày đã phải xuất viện.   L.Huân - NG.Hằng - A.Tuấn