|
Ca ghép gan đầu tiên ở Việt Nam
* Lao Động điện tử sẽ tường thuật trực tiếp ca mổ ghép gan đầu tiên này vào ngày 31.1.2004.
) Ngày 31.1, ca ghép gan đầu tiên ở Việt Nam sẽ được thực hiện tại Viện quân y 103, do 5 giáo sư đầu ngành ghép tạng Học viện Tokyo tiến hành cùng với sự phối hợp của 20 kip phẫu thuật người Việt Nam. Người được ghép gan là cháu Nguyễn Thị Diệp (10 tuổi, Hà Nam) bị teo đường mật bẩm sinh, sẽ được nhận gan từ bố cháu là anh Nguyễn Quốc Pḥng (31 tuổi). Trước ngày phẫu thuật, báo Lao Động xin giới thiệu tới bạn đọc những thông tin mới nhất về t́nh h́nh ghép gan trên thế giới và ở Việt Nam.
T́nh h́nh ghép gan trên thế giới
Năm 1963, T.R. Starzal (Mỹ) đă tiến hành trường hợp ghép gan đầu tiên trên thế giới và đến năm 1998, ca ghép đầu tiên lấy người người cho sống đă được thực hiện tại Brazil. Đến nay, đă có gần 4.000 bệnh nhân được ghép gan từ người cho sống, trong đó nhiều nhất là Nhật Bản (gần 2.000 ca). Các nước khác đă tiến hành ghép gan lấy từ người cho sống với số lượng hàng trăm trường hợp như Mỹ, Pháp, Đài Loan, Hàn Quốc, Hồng Kông... Hiện nay, phẫu thuật ghép gan từ người cho sống được áp dụng rộng răi để điều trị các bệnh lư gan giai đoạn cuối.
Theo GS Tanaka (Học viện Kyoto, Nhật Bản), tỷ lệ sống thêm trên 1 năm ghép gan từ người sống đă đạt trên 90%. Phương pháp ghép gan từ người cho sống có nhiều ưu điểm: Người cho khoẻ mạnh, được đánh giá tốt về chức năng, thời điểm ghép là tối ưu cho người nhận, chất lượng mảnh ghép tốt hơn, giảm thời gian hoại tử lạnh của gan, tăng sự hoà hợp của miễn dịch. Tuy nhiên, yêu cầu hàng đầu của ghéo gan từ người cho sống là phải luôn đảm bảo tuyệt đối an toàn đối với người cho gan. Cho đến nay, tại Nhật Bản và Đài Loan, chưa có trường hợp tử vong nào đối vưói ngướ cho gan, Tuy cũng có một số biến chứng sau mổ.
Nhu cầu ghép gan ở Việt Nam
Ghép gan là một phương pháp điều trị có hiệu quả cho các bệnh lư gan mật ở giai đoạn cuối như: Xơ gan, viêm gan, ung thư gan, teo đường mật,... mà các phương pháp điều trị khác không có kết quả. Điều tra trên 4.143 bệnh nhân được chẩn đoán là có bệnh lư gan mật tại 5 BV lớn khu vực Hà Nội năm 2000 cho thấy: Số bệnh nhân có chỉ định ghép gan là 32,66% (1.353/4.143). Số người có chỉ định ghép gan trong cộng đồng là 4/13.648 ¿ tương đương với tỷ lệ 29/100.000. Điều tra người tự nguyện hiến gan: Điều tra trên 200 người nhà bệnh nhân gan mật có 160 người đồng ư hiện gan. Điều tra trên 13.684 người trong cộng đồng có 6.258 người đồng ư hiến gan cho người thân.
Những bệnh nào cần ghép gan?
1. Các bệnh của đường mật: Teo đường mật, giảm sinh đường mật, viêm xơ hoá đường mật, bệnh caroli (dăn toàn bộ đường mật trong gan), bệnh byler, ứ mật mang tính gia đ́nh, xơ gan bẩm sinh.
2. Suy gan cấp do: Viêm gan A, B, hoặc không rơ nguyên nhân; Viêm gan sơ sinh do cytomegalovirus, hoặc do rubella.
3. Các bệnh ác tính: Ung thu biểu mô gan, hemangioenythelioma, histiocytosis.
4. Các bệnh chuyển hoá: Bệnh Wlison, bệnh glucogenose...
Những cơ sở y tế nào ở Việt Nam có thể ghép gan
Học viện Quân Y 103 là cơ sở y tế đầu tiên ở Việt Nam tiến hành ghép gan trên người. Ghép thận trên người thành công từ năm 1992, trên cơ sở đó, Học viện đă thực hiện đề tài ¿Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật tiên tiến phục vụ ghép tạng ở Việt Nam¿, và ¿Nghiên cứu một số vấn đề về ghép gan để thực hiện ghép gan trên người tại Việt Nam¿. Đến nay, Học viện đă đào tạo được đội ngũ cán bộ tiếp cận với kỹ thuật ghép gan lấy từ người cho sống và ghép gan lấy từ tử thi; xây dựng quy tŕnh ghép gan cho người sống; xây dựng tiêu chuẩn tuyển chọn người cho gan và người nhận gan cho cả 2 đối tượng người lớn và trẻ em. Học viện cũng đă có các khoa cận lâm sàng: Sinh hóa, miễn dịch, huyết học truyền máu, chẩn đoán h́nh ảnh... được trang bị về chẩn đoán và theo dơi trước, trong và sau phẫu thuật ghép gan và ghép thận.
Ca ghép đầu tiên được chuẩn bị như thế nào?
Ngày 29.1, GS Lê Thế Trung ¿ Chủ tịch Hội đồng chuyên môn ghép tạng Học viện Quân Y 103 cho biết: ¿Sau 2 lần diễn tập, 20 kíp phẫu thuật với 120 người của Học viện đă sẵn sàng cho ca phẫu thuật. Giáo sư Makuchi (Học viện Tokyo) sẽ là người phẫu thật chính cho ca ghép. Ngoài ra, cùng với ông, c̣n 4 giáo sư Nhật Bản khác chuyên cắt gan, ghép gan và gây mê hồi sức cũng tham gia. PGS ¿ TS Nguyễn Thanh Liêm , GĐ BV Nhi TƯ cũng một số đồng nghiệp ¿ những người đă thực hiện thành công các ca mổ tách song sinh ¿ sẽ được mời tham gia vào kíp cắt gan. BV Nhi TƯ cũng đă chuyển tới Học viện nhiều dụng cụ phẫu thuật cần thiết. Học viện cũng đă mời các bác sĩ ở BV U bướu TPHCM và BV Chợ Rẫy tới cùng học tập, trao đổi kinh nghiệm ghép tạng.
Các đồng nghiệp Nhật Bản đă giúp VN một số trang thiết bị phẫu thuật, chẩn đoán hiện đại: máy cắt gan, cầm máu, hút dịch (trị giá 1,2 tỷ đồng), máy siêu âm mày để chụp đường mật; 28/78 loại thuốc cần sử dụng trong ca phẫu thuật. Riêng chi phí mua thuốc là khoảng hơn 1 tỷ đồng. Hai bố con cháu Diệp đă được chuyển đến khu cách ly 2 tuần trước, được tiêm pḥng cúm A, B và kiểm tra sức khoẻ, đảm bảo cho buổi phẫu thuật¿.
Hiện nay, toàn bộ khu vực tiến hành phẫu thuật của Học viện đă được khử trùng; Cty điện lực Hà Tây đă cam kết đảm bảo điện trong thời gian mổ. Cục Quân Y (Bộ quốc pḥng), Bộ Khoa học công nghệ và Học viện Quân y đă tài trợ cho ca mổ tổng số tiền khoảng 2,4 tỷ đồng¿.
Lượng máu dùng cho ca mổ dự kiến khoảng 25 lit đă được 300 học sinh của Học viện quân y t́nh nguyện hiến máu nhất đạo. Viện huyết học và truyền máu TƯ cũng đă giúp tách các thành phần trong máu, thuận tiện cho việc truyền máu.
Chiều 30.1, GS Makuchi cùng các đồng nghiệp Nhật Bản sẽ đến Việt Nam và có cuộc hội chẩn lần cuối cùng. Dự kiến, ca mổ sẽ bắt đầu từ 8h sáng 31.1 và kéo dài 12h.
Nguyễn Hằng |
