10 năm ghép thận ở Việt Nam:
Những người mang 3 quả thận
Phương Anh
) |
Bộ trưởng Y tế Đỗ Nguyên Phương và những
bệnh nhân được ghép thận 10 năm qua. | 63 người được ghép thận trong 10 năm 1992-2002 là cố gắng rất lớn của ngành y tế. Mỗi năm có từ 60-70 người bị suy thận mạn cần được ghép thận nhưng không có nguồn thận để ghép. Pháp lệnh về hiến, lấy, ghép bảo quản mô, tạng từ tử thi sắp ra đời, mở ra cơ hội lớn cho ngành ghép tạng VN.
Cơ hội c̣n ít
Năm 1990, bệnh nhân nữ Lê Thị Hoa có một quả thận lạc chỗ bị cắt bỏ sau một lần phẫu thuật rất cần được ghép thận. Lúc đó, GS Phạm Song, Bộ trưởng Y tế đă hỏi các chuyên gia đầu ngành: Chúng ta đă làm được chưa? Các GS đều ngần ngại không dám trả lời. Từ đây, ngành y tế đă đi đến quyết định thành lập Ban chỉ đạo ghép thận VN. Nhờ sự giúp đỡ của Cuba, sau hơn 1 năm chuẩn bị, ca ghép thận đầu tiên tại VN được thực hiện tại Viện Quân Y 103 vào ngày 4.6. 1992. Với sự giúp đỡ tận t́nh của GS Chu Shu Lee (Đài Loan), đội ngũ bác sĩ của Viện Quân y 103, Bệnh viện Chợ Rẫy đă ghép thành công 8 ca đầu tiên ở VN vào năm 1992 và đầu năm 1993. Đáng ghi nhớ nhất là ngày 20.7.1993, ca ghép thận đầu tiên do các bác sĩ VN tự thực hiện cho bệnh nhân Lê Thanh Nghiêm, 33 tuổi. 10 năm qua có tổng cộng 63 người được ghép thận. Nếu trong 8 năm đầu chỉ ghép được 29 ca ở hai cơ sở Viện Quân Y 103 và Bệnh viện Chợ Rẫy th́ trong 2 năm gần đây đă ghép được 34 ca và có thêm 3 cơ sở ghép thận là Bệnh viện Việt Đức, Bệnh viện Trung ương Huế, Bệnh viện Nhân dân Gia Định.
63 người được ghép thận, một con số c̣n rất khiêm tốn nhưng đă ghi nhận những cố gắng không nhỏ của ngành y tế. Tuy nhiên, kỹ thuật có trong tay nhưng lại ít có cơ hội để thể hiện. Người bệnh bị suy thận mạn giai đoạn cuối đang phải chạy thận nhân tạo ṃn mỏi hy vọng được ghép thận. Điều mà các GS tâm huyết với nghề trăn trở nhất là với việc này, một ca ghép thận ở VN chỉ tốn khoảng 50 triệu đồng (so với 17.000 - 25.000 USD ở nước ngoài rẻ nhất là Trung Quốc) nhưng lại không có nguồn thận để ghép.
Những người cho và nhận
63 người được ghép thận ở VN đều nhờ vào tấm ḷng nhân ái của người thân. 16 bà mẹ, 13 chị ruột, 13 em trai, 6 ông bố, 7 em gái... đă hiến tặng cho con trai, con gái, chị em ḿnh một quả thận. Má Mạnh 67 tuổi ở An Giang, người mẹ đầu tiên cho con quả thận đến nay vẫn sống và tất cả những người hiến thận sống khoẻ mạnh với một quả thận của ḿnh. C̣n những người có tới 3 quả thận đă có cơ hội sống thêm 8 năm -10 năm. Chị Vơ Thị Thượng, người nhận thận đầu tiên ở Bệnh viện Chợ Rẫy từ năm 1992 đến nay sống khoẻ mạnh và làm việc b́nh thường. Anh Lê Thanh Nghiêm, sau 9 năm từ cơi chết trở về đă có thêm một cô con gái nhỏ và đủ sức nuôi tôm kiếm sống.
Cuộc sống của những người có 3 quả thận không thật dễ dàng. để nuôi cho quả thận thứ 3 hoạt động, hàng ngày người bệnh phải uống thuốc chống thải ghép. Theo lời anh Nghiêm, giá một viên thuốc chống thải ghép năm 1993 chỉ là 10.000đ/viên th́ sau gần 10 năm đă tăng lên 15.500đ/viên. Mặc dù bảo hiểm y tế chi trả 50%, c̣n lại 50% chi phí người bệnh tự lo là gánh nặng quá sức. GS Lê Thế Trung, Chủ tịch Hội đồng ghép tạng VN có ư kiến, người ghép thận cần được bảo hiểm toàn bộ, có như vậy những thành công của y học mới có giá trị. 7 bệnh nhân đă tử vong sau ghép, trong đó 5 bệnh nhân tử vong trong 6 tháng đầu sau ghép, 1 bệnh nhân sau 1 năm và 1 bệnh nhân sau ghép 6 năm. Số bệnh nhân c̣n sống sau ghép hiện nay là 55/63. C̣n những bệnh nhân đă sống được 9-10 năm cũng đang phải cố gắng rất lớn để có đủ tiền nuôi quả thận thứ 3.
Rất lạc quan, GS Lê Thế Trung cho biết, từ giờ đến cuối năm sẽ ghép thêm 20 ca nữa và phấn đấu mỗi năm ghép cho khoảng 30 bệnh nhân. Nhưng niềm lạc quan đó đang phải trông chờ vào sự ra đời của Pháp lệnh Hiến, lấy, ghép bảo quản mô, tạng từ tử thi đang được soạn thảo tŕnh lên Quốc hội. |
