Ghép tạng VN: Gác "dao" chờ luật đến bao giờ?
Nguyễn Hằng
Ngành ghép tạng VN lạc hậu so với thế giới 20 - 50 năm về cả kỹ thuật cơ chế tổ chức, chỉ đạo, điều phối, tài chính. Do thiếu cơ sở luật pháp, thiếu động lực xây dựng cơ sở vật chất cho ngành y học kỹ thuật cao này mà nhiều người bệnh ở VN dù "có tiền cũng phải chết", thậm chí sau khi đă ghép tạng ở nước ngoài, về nước cũng không dễ dàng được cứu sống.
) |
|
Các bác sĩ Việt - Pháp sau ca
ghép thận đầu tiên ở VN. | Lạc hậu nửa thế kỷ
Sau khi Học viện Quân y 103 ghép thận thành công ca đầu tiên năm 1992, một số BV cũng đă bắt tay vào kỹ thuật này như BV T.Ư Huế, BV Việt Đức (Hà Nội), BV Nhân dân Gia Định và BV Nhân dân 115 (TPHCM). Mới đây là Học viện Quân y 103, BV Nhi T.Ư với những ca ghép gan và ghép thận trẻ em đầu tiên. Khởi động đă hơn 10 năm nay, với chi phí mỗi ca phẫu thuật khoảng 30 triệu đồng (tương đương 1/10 chi phí ở Trung Quốc) nhưng tổng số bệnh nhân được ghép thận trong nước cũng chưa vượt qua con số 150 người.
Ước tính nhu cầu người bệnh ở VN, trong 5.000 - 6.000 người suy thận măn th́ phần khá lớn muốn được ghép thận. C̣n về ghép gan, tại 5 BV lớn ở khu vực Hà Nội th́ có khoảng 1.353 người có chỉ định ghép gan, tức là khoảng 1/3 bệnh nhân mắc bệnh gan mật. Nhu cầu này khảo sát ở 2 BV lớn tại TPHCM cũng là 32%. Nhu cầu điều trị bằng các phương pháp ghép tạng mỗi ngày nhiều thêm, nhưng không có bất cứ cơ sở pháp luật nào để có thể đẩy tiến độ "́ ạch" của ngành ghép tạng VN nhích thêm.
Người bệnh "bơ vơ" sau phẫu thuật?
Dự thảo về Chiến lược quốc gia phát triển ghép mô, tạng ở VN năm 2004 - 2010 và tầm nh́n 2020 nhen nhóm từ 2 năm nay, trên 5 lần bàn bạc nhưng chưa thể tŕnh Chính phủ. Cũng như Luật Chết năo - ch́a khoá để phát triển ngành ghép mô - tạng VN sớm nhất cũng phải đến tháng 5 - 10.2005 mới tŕnh Quốc hội xem xét.
Trong khi chờ những cơ sở luật pháp, người bệnh gan, thận đành phải kiên nhẫn... đến vô hạn. C̣n những người đă có điều kiện hoặc may mắn nằm trong số 150 bệnh nhân ít ỏi được ghép tạng đang cũng chưa biết "ngày mai ra sao". Cháu Đoàn Thị Trung - bệnh nhi ghép thận đầu tiên ở VN ở BV Nhi T.Ư cuối tháng 5 vừa qua, 3 tháng đầu tiên được BV tài trợ thuốc chống thải ghép, sau thời gian này cũng chưa biết trông vào "nguồn" nào để đảm bảo mua và được dùng thuốc suốt đời với chi phí khoảng 3 triệu đồng/tháng.
| Theo tôi, Nhà nước không nên đầu tư vào kỹ thuật ghép tạng mà nên "nhường" lĩnh vực này trong chủ trương xă hội hoá nền y tế. Cụ thể là phải để các nhà hảo tâm, những người có khả năng đứng ra tổ chức, nhà nước chỉ tạo ra hành lang pháp lư để các tổ chức, cá nhân này làm việc. Thực tế cho thấy người được ghép tạng phải có điều kiện kinh tế (hoặc là tự thân, hoặc là do các tổ chức, cá nhân giúp đỡ) mới có thể theo đuổi được việc điều trị tốn kém này. Ư kiến của: Nguyễn Sinh Khí, Địa chỉ: Thảo Điền TP HCM. Email: tuanttvd69@yahoo.com |
TS Nguyễn Thanh Liêm - GĐ BV Nhi TƯ cho rằng: "Nếu cơ quan bảo hiểm không tham gia và thanh toán một phần chi phí ghép tạng th́ dù ngành y tế có dự án hàng chục tỉ đồng cho ghép mô tạng, chia cho khoảng 20 BV lớn th́ cũng như muối bỏ bể". PGS - TS Đỗ Tất Cường - PGĐ BV 103 cho biết: "Những người ghép thận ở TQ về, cũng không dễ dàng t́m được bác sĩ thường xuyên theo dơi sức khoẻ, chỉ định thuốc dùng để duy tŕ kết quả phẫu thuật. Tiêu chảy, sốt cao biết tư vấn ở đâu, ai là người điều chỉnh thuốc. Chỉ trong 2 tháng qua, đă có 10 ca ghép thận tử vong do t́nh trạng viêm nhiễm, thải ghép".
Đă có những BV chủ động đón đầu xu hướng gửi bác sĩ đào tạo ở nước ngoài về ghép mô, tạng như BV Mắt T.Ư, BV Nhi T.Ư, BV Chợ Rẫy, BV Việt-Đức... nhưng chính người trong cuộc rất lạc quan như bác sĩ Trịnh Hồng Sơn - PGĐ BV Việt Đức cũng nói: "Dù đến vài chục năm nữa mới có thể ghép tạng rộng răi th́ vẫn phải bắt tay chuẩn bị từ hôm nay".
Chiến lược quốc gia về ghép mô, tạng mà Bộ Y tế đang lấy ư kiến cho rằng, sẽ thành lập các trung tâm vùng ở 3 miền để tập trung đầu tư cơ sở vật chất; thành lập một cơ quan điều phối các hoạt động hiến, lấy, bảo quản, cung cấp mô, tạng cùng 2 ngân hàng mô tạng (ở Hà Nội và TPHCM) để tập trung điều phối cung - cầu. Và hơn nữa, đẩy mạnh công tác truyền thông, bài học ở Nhật Bản cho thấy năm 1996, nước này thông qua Luật Hiến tạng nhưng 2 năm đầu tiên ngành ghép tạng chưa thể nhúc nhích do c̣n những e ngại về tâm lư trong người dân.
Tầm nh́n đến năm 2020 mà VN hướng đến là vào thời điểm này có thể thực hiện được khoảng 1.000 ca ghép thận, 80 - 100 ca gan, 20 - 30 ca tim, 10 - 15 ca phổi. |
