Phòng, chống dịch cúm gia cầm ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL):
Gắp lửa bỏ tay... mình!

Trên thế giới, dịch cúm gia cầm (DCGC) đang tái phát tại nhiều quốc gia láng giềng. Trong nước, thời tiết đang thuận lợi cho việc phát dịch, lại đang vào mùa chim di cư... Tuy nhiên, trong lúc các yếu tố bên ngoài chưa kịp khai hoả, thì bên trong người dân đã tự gắp lửa bỏ tay mình, khi ồ ạt tổ chức ấp mới và đưa vịt chạy đồng vượt khỏi tầm kiểm soát của cơ quan thú y.

Vịt chạy đồng vẫn được chăn thả thoải mái ở ĐBSCL.

Vẫn thả vịt chạy đồng thoải mái!
Mặc dù lệnh cấm gây lại đàn vịt đang được ngành chức năng thắt chặt, thậm chí có tỉnh còn văn bản hoá việc kỷ luật chủ tịch UBND xã, thị trấn để xảy ra tình trạng vịt chạy đồng trên địa bàn quản lý, nhưng vào thời điểm "dầu sôi lửa bỏng" của DCGC cầm như hiện nay, tình trạng gây lại đàn vịt và vịt chạy đồng vẫn phổ biến ở nhiều địa phương vùng ĐBSCL.

Tại An Giang, bên cạnh các đàn vịt quy mô lên đến hàng ngàn con, đang được các chủ nuôi đưa sang bên kia biên giới để né tránh sự kiểm soát của cơ quan thú y, thời gian gần đây, trong nội địa lại có thêm nhiều đàn vịt mới ra lò. Chỉ tính riêng tại tuyến kinh Chắc-Cà-Đao thuộc các xã Vĩnh Lợi, Vĩnh Thành, huyện Châu Thành, đã có hàng chục đàn vịt đang chạy đồng. Mỗi đàn có 300-500 con, đa số là vịt 10-20 ngày tuổi. Hình ảnh này cũng đang phổ biến tại các tỉnh Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang...

Trong lúc các hộ nghèo "thả tay" với vịt trên đồng không mông quạnh, cố né tránh cơ quan chức năng, thì các ông chủ các cơ sở giết mổ gia cầm tại các khu vực đông dân cư cũng "mở cửa" cho dịch cúm gia cầm bùng phát ngay các đô thị sầm uất. Chỉ riêng tỉnh Kiên Giang, mỗi ngày có đến 30-35% trong số 3.000 con gà, vịt thực phẩm không qua kiểm soát của cơ quan thú y mà vẫn bình an vô sự.

Thậm chí như ở Cà Mau, ngành thú y đã kiến nghị đình chỉ hoạt động, nhưng không hiểu sao cơ sở giết mổ vi phạm này vẫn nhởn nhơ hoạt động.

Chống không xuể
Một trong những biện pháp hữu hiệu để hạn chế khả năng bùng phát của dịch cúm gia cầm là cắt nguồn tái đàn và tiêm ngừa đủ liều cho đàn thuỷ cầm. Tuy nhiên, trên thực tế công việc này vẫn chưa mang lại hiệu quả.

Ông Ôn Hoà Thịnh - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thú y tỉnh An Giang - thừa nhận: "Chống không xuể". Theo ông Thịnh, tuần nào ngành thú y cũng phát hiện, thu giữ và tiêu huỷ vịt tái đàn, nhưng có lẽ do đây là thời điểm trong thiên nhiên có nguồn thức ăn dồi dào cho vịt nên người dân cố công... Họ sẵn sàng đi sang tỉnh khác và thậm chí là nhiều tỉnh để tránh né sự kiểm soát.

Trong khi đó, ĐBSCL đang vào mùa lũ, đâu đâu cũng là trục giao thông thuỷ, nên việc phát hiện ra các cuộc di cư này càng khó khăn hơn. Anh Phạm Thanh Bình - Phó Chủ tịch UBND xã Cần Đăng - cho biết: "Rất khó xử lý vịt chạy đồng vào mùa lũ. Bởi thông thường họ vận chuyển vào đêm khuya, rất khó phát hiện. Nhưng khi phát hiện rồi lại rất khó xử lý vì không có mặt bằng tiêu huỷ".

Theo anh Bình, thời gian qua việc tiêu huỷ vịt vi phạm chủ yếu tận dụng các bãi đất trống của dân. Tuy nhiên vào thời điểm hiện nay, khi nước lũ có mặt khắp nơi, nếu áp dụng theo phương thức cũ rất dễ gây ô nhiễm và lây lan mầm bệnh.

Trong khi đó, việc phát hiện ra cơ sở cung ứng để triệt phá tận gốc rễ của vấn đề lại được nhiều địa phương khoán trắng cho ngành thú y. Ông Ôn Hoà Thịnh cho biết: "Thủ đoạn hoạt động của các chủ lò ấp vịt đang ngày càng tinh vi, phức tạp, trong khi đó mỗi xã chỉ có một cán bộ kiêm nhiệm công tác thú y". Theo ông Thịnh, các chủ lò ngụy trang trứng trong các thùng giấy đựng trái cây rất gọn và rất kinh nghiệm vì khi chở đến nơi thì cũng vừa lúc trứng bắt đầu nở.

Không đi thẳng vào vấn đề, ông Thịnh dè dặt: "Không ai rành tình hình xóm ấp bằng chính quyền cơ sở. Nhà nào nuôi vịt, nhà nào ấp trứng vịt họ biết hết. Nếu cương quyết thì... chủ đàn vịt có bay lên trời cũng bị họ phát hiện".   Lục Tùng