|
SARS, con quái vật h́nh cầu gai
* Virus gây SARS chính là coronavirus gây cảm thông thường đă biến thể * Không có thuốc đặc trị cho coronavirus * Virus sẽ tồn tại và có thể không bao giờ diệt được tận gốc ở nhiều nơi * Thế hệ nhiễm SARS thứ 2, thứ 3 sẽ không nguy hiểm đến tính mạng * Có thể có người nhiễm SARS mà không phát bệnh
) Khoa bệnh học của ĐHTH Hồng Kông (HK) là một trong số ít nơi trên trái đất để người ta có thể nh́n tận mắt con virus gây bệnh SARS mà khoa học chưa từng biết đến đang làm nhân loại sợ hăi: Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đến 12.4, đă có hơn 3000 người ở 32 quốc gia mắc bệnh, trong đó 120 người đă chết. Qua kính hiển vi điện tử siêu mạnh, mẫu virus - lấy từ bệnh phẩm của bà con vị bác sĩ TQ, người chết v́ SARS đầu tiên ở Hồng Kông - nom kinh khủng như một quái vật ngoài trái đất trong phim viễn tưởng. "Đó là những sinh vật đáng ghét", nhà bệnh học John Nicholls nói. Phóng đại 100.000 lần, nó trông giống một quả cầu gai - người ta đă xác định nó thuộc họ coronavirus. Tuy nhiên trong khi coronavirus chỉ gây bệnh cảm thông thường th́ không hiểu sao loài vi khuẩn này lại ác tính đến vậy. Lần đầu tiên trong lịch sử 55 năm, WHO đă yêu cầu du khách không đến các vùng "ổ dịch" như tỉnh Quảng Đông và HK v́ lo ngại bệnh dịch có thể lan tràn không thể kiểm soát nổi.
Nỗi sợ hăi SARS đă lan tràn khắp thế giới. 10 ngh́n người Hồng Kông chỉ dám ra đường với khẩu trang y tế kín mặt. Các hăng hàng không liên tục cắt giảm chuyến bay đến TQ và Đông Nam á. Thiệt hại kinh tế có thể lên tới hàng tỉ USD. Cả các nước khá biệt lập như Fiji, Israel, Brazil và cả Nam Phi cũng đă có ca nghi SARS. Khủng khiếp nhất là ở TQ với 1319 bệnh nhân, 60 đă chết; HK có 1060 bệnh nhân, 32 đă chết; Singapore 147 bệnh nhân, 9 đă chết; Canada 266 bệnh nhân, 10 đă chết; VN 62 bệnh nhân, 5 đă chết; Thái Lan 7 bệnh nhân, 2 đă chết; tại Malaysia trong khi chính phủ tuyên bố không có SARS th́ chỉ trong vài ngày số người nghi bệnh đă lên tới 59 trong đó 1 đă chết. Thái Lan yêu cầu người nhập cảnh từ các nước có dịch phải đeo khẩu trang; các trường học tại HK tiếp tục đóng cửa; tại Canada-một ổ SARS mới - các bệnh viện phải đóng cửa và công chúng sợ hăi đến nỗi các tiệm ăn Trung Hoa phải quảng cáo rằng ăn món thịt lợn moo shu không bị bệnh c̣n chương tŕnh radio th́ đặt vấn đề phải chăng người da trắng có thể miễn dịch(!); c̣n các nước khác, người đến từ Châu Á nào bị sốt trên 380C, đau đầu và thân ḿnh, khô họng hay khó thở đều lập tức bị bắt cách ly.
) |
| Virus gây SARS. |
Tất cả nhằm đối phó với một virus ác tính bằng một nửa virus Tây sông Nile (SARS giết chết 3,4% số nạn nhân trong khi sốt West Nile giết 6,7%) và có cơ chế lây bí ẩn cho dù rơ ràng là không mạnh bằng sởi hay cúm. Và điều khiến người ta sợ nhất là vẫn không biết SARS từ đâu đến, lây nhiễm ra sao, ủ bệnh bao lâu, và vắcxin chữa trị khi nào mới có... Các chuyên gia lây nhiễm vẫn sợ hăi một dạng như đại dịch cúm Tây Ban Nha vào 1918, với tỉ lệ tử vong dưới 3% số bệnh nhân nhưng 20 triệu người đă chết trong ṿng 18 tháng, hơn cả số nạn nhân của Đại chiến Thế giới I.
SARS tấn công Bắc Kinh
Trong khi các nước khác t́m mọi cách đối phó với SARS th́ TQ vẫn giữ kín các dữ liệu về căn bệnh từ tháng 11 năm ngoái. Giải mă SARS giống như tṛ ghép h́nh trong bóng tối nên việc TQ (có hơn một nửa tổng số bệnh nhân) giấu thông tin chẳng khác ǵ giữ hết các miếng h́nh. Mặc dù một quan chức y tế TQ đă chính thức xin lỗi v́ chậm trễ và thiếu hợp tác trong thông tin về SARS, song nước này vẫn bị tiếp tục bị chỉ trích. Họ tuyên bố có 19 người bị SARS ở Bắc Kinh (4 người chết) trong khi nguồn tin từ các bệnh viện cho biết ít nhất 100 người đă nhiễm bệnh. Jiang Yanyong, một bác sĩ quân sự, đă công khai nói rằng ít nhất đă có 9 người bị chết ở 4 quân y viện, trong đó chỉ riêng Quân y viện 309 Bắc Kinh đă có 60 bệnh nhân SARS với 7 người chết. Bác sĩ Jiang, 72 tuổi, tức giận v́ sự giấu giếm của các quan chức y tế, đă viết một thông báo công khai rằng: "Tuyên bố của Bộ trưởng Y tế về số bệnh nhân SARS và số người chết là dối trá khiến các y bác sĩ phẫn nộ. Với cương vị là một bác sĩ có trách nhiệm với tính mạng của mọi người, tôi thấy rơ rằng sự bưng bít các thống kê thật chỉ dẫn đến thảm hoạ". Theo BS Jiang, bệnh nhân SARS đầu tiên của Bắc Kinh là một ông già đă lây sang vợ ông ta cùng hơn 10 bác sĩ, y tá của Bệnh viện 302 Bắc Kinh. Song các quan chức y tế đă cấm bệnh viện không được tiết lộ những ǵ đă xảy ra. "Tôi đă gọi điện đến Quân y viện 309 - BS Jiang nói. - Họ cũng tức giận v́ tuyên bố của Bộ Y tế. Hiện Viện 309 đă chật bệnh nhân và họ đang yêu cầu Quân y viện 302 nhận đỡ cho họ. Ngày 6.4, Quân y viện 302 cũng đă tiếp nhận 5 bệnh nhân SARS nguy kịch".
Gián là thủ phạm?
Cơ chế lây của SARS vẫn là một vấn đề nan giải. Người ta không hiểu tại sao lại có những người "siêu lây" như bệnh nhân ở Bệnh viện Prince of Wales ở HK (lây ra 90 người), bệnh nhân ở BV Việt Pháp (lây ra toàn bộ bệnh nhân SARS của VN) hay bà Kwan Sui-chu, người đem SARS từ HK đến Canada đă lây nhiễm ra 155 người. Do việc toàn bộ nhà E, chung cư Amoy Garden ở HK bị nhiễm bệnh, các nhà nghiên cứu tin rằng virus có cả trong phân người và sẽ lây nhiễm theo hệ thống ống nước từ toilet. Và các loại chuột, gián... sẽ gieo rắc virus đi khắp nơi. Vật nuôi trong nhà cũng có thể là mầm bệnh - một con mèo ở khu chung cư trên đă phát hiện có coronavirus. Giả thuyết gián gây bệnh đă được các quan chức y tế HK ủng hộ; bởi rất nhiều trong số 300 người mắc SARS của nhà E không hề tiếp xúc trực tiếp với bệnh nhân SARS nào. "Hệ thống thoát nước có thể là nguyên do - Thứ trưởng Y tế HK Leung Pak-in nói. - Và những con gián sẽ mang virus đến từng nhà".
) |
| T́nh yêu thời SARS ở HK. |
Trong cái rủi có cái may
Theo các nhà nghiên cứu (công bố trên tạp chí khoa học nổi tiếng của Anh The Lancet), virus cô lập được không phải là loại corona virus từng thấy ở người mà rất có thể bắt nguồn từ động vật. Điều này có khả năng v́ ở miền nam TQ người và súc vật, gia cầm sống lẫn lộn trong thời gian dài, đủ để virus thích nghi với "vật chủ" mới. Nghiên cứu mới nhất về gien của nhóm các nhà khoa học quốc tế (trong đó có Mỹ và Đức), công bố trên tờ New England Journal of Medicine ngày 11.4 cũng đă xác nhận virus gây SARS là một dạng đă biến thể của coronavirus gây cảm thông thường. Tuy nhiên tin xấu là theo các nhà khoa học, không có thuốc đặc hiệu trị SARS, đồng thời virus sẽ tồn tại và có thể không bao giờ xoá sạch được, v́ vậy ở nhiều địa phương con người sẽ phải chung sống với quái vật h́nh cầu gai này.
Mặt khác, việc virus gây SARS gây lây cao cũng không hẳn là tin xấu. Virus sẽ yếu đi khi lây ra diện rộng. Nhiều bác sĩ tin rằng thế hệ nhiễm SARS thứ 2, thứ 3 sẽ không nguy hiểm đến tính mạng nữa. Điều đó giải thích v́ sao chưa có ai ở Châu Âu chết v́ SARS. "Tôi tin rằng có nhiều người nhiễm virus mà không phát bệnh - TS Joseph Sung, BV Prince of Wales nói. - Có thể chỉ có các triệu chứng nhẹ như ho mà không sốt, hoặc có người chỉ thấy mệt 1-2 ngày". Các ca SARS nhẹ cũng có tác dụng như vácxin tự nhiên, tăng đề kháng cho bệnh nhân. Và khi 70% cộng đồng có đề kháng th́ virus sẽ coi như "xoá sổ". Tuy nhiên, ngày đó vẫn c̣n xa lắm, cho dù một vácxin chống coronavirus đă bắt đầu được phát triển. Trác Phong - VN (Tổng hợp từ Time, BBC, S&A) |
