Tin mới:
Đường dây nóng

 HÀ NỘI:  Tel: 04-5330305 0904110444

 TP.HCM:  Tel: 08-8230017 08-8294279

Giá cả   
 Vng

1.165.000

 USD

16.060

 EUR

20.503

 GBP

30.163

 AUD

12.100

 VNIndex

500,82

Thời tiết 
 Hải Phng

24 - 32

 H Nội

25 - 33

 Vinh

25 - 34

 Đ Nẵng

25 - 34

 Nha Trang

25 - 34

 TPHCM

23 - 34

Chuyên đề
FESTIVAL HUẾ

LĐ số 165 Ngy 13.06.2004 Cập nhật: 10:43:20 - 13.06.2004

Một festival "song ton"

Vĩnh Quyền
Ni đến Huế, người ta thường ch tới cc đề ti c chất "văn" như nh nhạc, kiến trc, phục trang, ẩm thực... Nhưng một kinh đ hơn trăm năm như Huế khng thể tồn tại chỉ nhờ vo văn sch m cn phải c v cng. Festival 2004, phần off, đ c tiết mục biểu diễn v thuật cổ truyền, trở thnh một festival "văn v song ton". Nhưng  thực tế cho thấy, Huế vẫn l xứ sở của văn chương m thi. Bởi một kho tng "v kinh", "v lm" tch lũy trăm năm cng cố đ giờ đy khc g truyện v hiệp hoang đường!

Từ "v ta"
V sư Nguyễn Ngọc Anh
biểu diễn v Việt.
Thuở nhỏ ghiền kiếm hiệp, ti bị "khớp" trước thế giới v hiệp Trung Hoa, từng băn khoăn so snh v Việt với v Tu.  Sau ny được v sư Hồ Tường giải đp: "Chưa c người đnh gi thấp v học Trung Hoa. Cũng khng ai dm bảo v Việt thua st. V nếu thua st th chng ta đ khng tồn tại đến ngy nay! M cũng khng nn so snh, bởi v học mỗi nước được hnh thnh v pht triển từ những con người, vng đất v hon cảnh x hội khc nhau. Một người học v Việt v một người học v Tu hơn hay km nhau l do cng phu luyện tập v phản ứng của người ny hơn hay km người kia thi!". 

Đng thế, v hơn thế, VN với đặc trưng x hội của mnh,  khng hề l đất của "giang hồ hiểm c", khng c cảnh dng cng phu tuyệt kỹ c nhn để tranh ngi "v lm b chủ ", m VN l xứ sở của "v trận", ứng dụng của "v kinh", l dng chiến thuật chiến lược để bảo vệ chủ quyền, lnh thổ .

Đấu tay đi th trong văn học VN đo đu ra nhn vật hảo thủ để tranh hng với những "bắc Tiu Phong, nam Mộ Dung", Đon Dự, Hư Trc thuộc triều đại nh Tống? Nhưng, cũng vo thời ny, cụ thể năm 1075, L Thường Kiệt v Tn Đản của lịch sử VN đ đnh tan tc Khm Chu, Lim Chu v Ung Chu của nh Tống, m diện tch 3 chu ny cộng lại rộng gấp đi nước Việt ta thời bấy giờ!

Một trang sch dạy v Việt
xuất bản cuối thế kỷ 19.
Rất tiếc, thời cuộc cộng với thi yếu km trong cng tc bảo tồn, đến nay những tc phẩm "v kinh" VN như "Binh thư yếu lược" của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, "Lĩnh Nam v kinh" của Chiu Minh Vương Trần Quang Khải, "Hổ tướng khu cơ" của Đo Duy Từ,  "Ty Sơn b kp" của Nguyễn Trung Như... đ thất truyền. Nhưng qua lịch sử chng ta biết cc danh tướng VN sau khi am tường "v kinh" của Trung Hoa như "Tn Tử binh php" , "Ng Tử binh php", "Tư M binh php", "Lục thao - tam lược"... v nghin cứu thực trạng phong thổ, nhn lực, kh ti đ đề ra binh php "dĩ nhu chế cương - dĩ đoản chế trường" nhằm đnh bại cc cuộc xm lăng đến từ bắc phương.

Cũng như "v kinh", "v lm" VN hoạt dụng tinh hoa v học Trung Hoa vo lưng vốn v thuật bản xứ,  chế tc nn nền v Việt kh đặc th m dn gian thường gọi nm na l "v ta", hm phn biệt với v Tu, v Nhật, quyền Anh của u Mỹ...V tất cả khng xa rời tinh thần "dĩ nhu chế cương" của "v kinh": Thấp c thể tranh cao, nhỏ c thể đnh lớn, yếu c thể thắng mạnh, gần c thể đnh xa... Chẳng hạn cu kết trong lời thiệu bi thảo "Hng k" (do Ty Sơn Nguyễn Lữ chế tc sau khi quan st ch g nhỏ đ bại ch g lớn): Nhu cương cường nhược tận kỳ trung  (mềm cứng mạnh yếu đều đem hết ra dng). V bản thn Nguyễn Lữ, người c thể trạng khng bằng hai anh Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ đ chọn "min quyền" với chiu thức bay bướm, mềm nhuyễn tựa bng nhưng khi pht knh lại rất hiệu quả để  luyện cng.

V sư  Đon Tm ảnh những năm 1970 từng dạy mn sinh: "Người Việt mnh nhỏ con, nn v Việt cng cố lm cho mnh trở nn "nhỏ" thm nữa trong chiến đấu. Nghĩa l đn thế gọn, kn, thấp, thu rt, luồn lọt để đối khng kẻ địch cao to". Về kỹ thuật, v sư Hồ Tường phn tch: "Bi quyền v bi binh kh v ta thường chỉ triển khai chủ yếu theo một đường thẳng, trong khi  cc bi v Tu pht triển theo nhiều hướng. Kỹ thuật ra đn trong bi quyền hay bi binh kh của v ta thường lin hon, tạo thnh cc mắt xch liền nhau cn kỹ thuật ra đn trong cc bi v Tu hầu hết đều c những điểm dừng nhất định, như để tạo hnh cho từng đn thế v thể hiện sự pht lực (trừ Thi Cực Quyền)".

Nhưng ci khc nhau đầy th vị giữa v ta v v Tu l người Việt ma cn đi quyền nhưng vẫn mơ mng thơ ph!  Bi thiệu v Tu chỉ l xướng tn cc đn thế, khng vần điệu. Cn bi thiệu v ta lại l một bi thơ chữ Hn (ngũ ngn) rồi chuyển sang chữ Nm (lục bt, song thất lục bt) cho dễ hiểu dễ nhớ. Bi thiệu v ta vừa m tả động tc vừa truyền gio với thức vượt ln "v thuật", tiếp cận "v đạo". Như "Ngọc trản ngn đi" (chn ngọc đặt trn đi bạc) trong bi quyền "Ngọc trản" nhắc nhở "chất ngọc" của người học v cần giữ gn xứng đng. Hay "Lin hoa biến" (thế chặn v kho đn đ) trong bi quyền "Lo mai"  hm nghĩa người luyện v phải như hoa sen, "gần bn m chẳng hi tanh mi bn"! Ngoi ra, một số v sư VN cn dng tiếng Việt để gọi tn đn thế. Thay v "ngũ hnh" kim - mộc - thuỷ - hoả - thổ, lại gọi theo hnh động: xả (chm bổ xuống bằng cạnh tay), đm (xỉa mũi tay ra), kiền (che chắn), ln (luồn lch để nhập nội), bứt (đẩy bung ra).   

Đến "v kinh" trn đất cố đ
Huế từng l nơi diễn ra cc kỳ thi v khoa đỉnh cao, tập trung nhn ti v học của cả nước. Lần đầu tin Huế c trường huấn luyện "v kinh", "v lm" l vo năm 1802, khi Vua Gia Long định đ tại đy.  V sư chưởng mn Việt v đạo L Sng c nhận xt về quy chế thi v dưới thời kỳ ny: Vua Gia Long phục quốc chỉ nhờ một phần nhỏ vo ti nguyn v học trong nước. Phần lớn cơ nghiệp của ng l do khả năng lnh đạo, mưu lược, ti ngoại giao v sự yểm trợ của nước ngoi. Do đ, ng đ c tinh thần "trọng văn khinh v", biểu hiện qua nguyn tắc "v tn văn nhất trật" trong cc kỳ thi, tức đỗ cng một học vị, nhưng "v" phải chịu thấp hơn"văn" một trật. Chẳng hạn đỗ "v cử nhn" th hm "tng lục phẩm", cn đỗ "văn cử nhn" th được hm "chnh lục phẩm".

Nhận xt ny khng sai, nhưng thực ra, trong lịch sử thi cử Trung Hoa phong kiến, hệ thống phẩm trật giữa văn v v cũng thế thi. Ngoi ra, nếu trong chiến tranh, miễn c v cng l được phong hm v quan, bất chấp người đ... m chữ, th trong thi cử, Vua Gia Long ra quy chế dự thi cấp "v tiến sĩ" phải c trnh độ văn ho, lm được bi thi binh php bằng chữ Hn.  Những ai "văn v song ton" cng được trọng dụng. Nối ngi cha, Vua Minh Mạng mở thm trường Anh doanh v Gio dưỡng binh, một kiểu trường "thiếu sinh qun" sau ny, chủ yếu nui dạy lớp thiếu nin con nh ni, tức con của cc v quan đương triều v giao trọng trch đo tạo cho một đại thần. Vị ny cng cc v quan trong Bộ Binh soạn thảo chương trnh huấn luyện, từ "v lm" đến "v kinh" (binh php).  Với chm ngn "khử vu tồn thanh" (bỏ tạp lấy tinh), nhm bin soạn tập đại thnh tinh hoa v học Việt v cả Trung Hoa, chế tc cc bi quyền, bi binh kh lm gio trnh, gọi l "quyền kinh".

Lại ni festival năm nay c tiết mục mới l biểu diễn v thuật cổ truyền, lm nức lng giới "v lm" xứ Huế v cng chng hm mộ v thuật đến từ bốn phương.  Dẫu rằng chn mn phi cổ truyền hiện hoạt động tại Huế đ c bốn thuộc Thiếu Lm, một Nga Mi, một Hồng Quyền vốn gốc gc từ v lm Trung Hoa v số v đường v ta cn lại cũng t nhiều pha tạp, nhưng sự c mặt của họ ở festival l cần thiết, l hnh ảnh nhắc nhở một thời "v kinh", "v lm" oanh liệt trn đất đế đ ny.

Từ đ, hy vọng rằng những festival trong tương lai, nếu cng chng chưa được chứng kiến cảnh thao diễn thuỷ binh  honh trng với hai nghn quan qun, 20 chiến thuyền sơn son thếp vng lộng lẫy trn sng Hương, như ng cha lng mạn v kiu hng Nguyễn Phc Lan tổ chức cho... bốn nữ tu Thin Cha, 50 sĩ quan v thuỷ thủ  Ty Ban Nha thưởng thức vo năm 1645 để xiển dương thanh thế hải qun của nh Cha từng đnh tan hạm đội H Lan hng mạnh trn biển Đng một năm trước đ, năm 1644, th t ra, cũng được thưởng thức một phần tinh tu của "v kinh". V,  như đề xuất của v sư Nguyễn Ngọc Anh, cc nh tổ chức festival cần để mắt đến v vật lng Snh ở Huế, một mn v rất căn bản của v Việt, lun được đưa vo chương trnh huấn luyện qun sĩ, v đến nay lng Snh vẫn giữ lệ c từ thời Cha Nguyễn: Khai hội vật vo mồng 10 thng ging hng năm.

Cu hỏi: Bạn quan tm theo di hoạt động no nhất tại Festival Huế 2004:
Số lượng lần thăm d: 338 phiếu trả lời
Lễ hội dn gian: 29 phiếu, chiếm 8,60%.
Lễ hội cung đnh: 190 phiếu, chiếm 56,22%.
Chương trnh nghệ thuật của nước ngoi: 51 phiếu, chiếm 15,08%.
Triển lm văn ho dn tộc: 34 phiếu, chiếm 10,05.
Triển lm nghệ thuật nước ngoi: 34 phiếu, chiếm 10,05.
 

CHUYN ĐỀ: Festival Huế - Trn đường tới tầm thế giới

Năm năm v những trng đợi

Đm khai mạc lộng lẫy trong mưa

Một festival "song ton"

"Trng mu trời, chọn sắc o"

Trở về   Gửi tin   Bản để in   kiến bạn đọc

Huế với Đo Hoa Nữ
Festival Huế 2006: p lực của thương hiệu
Festival Huế khng c ngy bế mạc
Lễ hội o di: Như một tc phẩm sắp đặt!
Huế cần tạo dựng " thức festival" cho người dn
Festival Huế 2006 lm du lịch kiểu... "tận thu"
Cc nghệ nhn Ty Nguyn bị... x "ct x"
"Hoa tri ma"
Festival Huế 2006: Đi lễ hội c vui khng?
Ti hiện lễ hội Truyền l - vinh quy bi tổ

TIN, BI Đ ĐƯA
Bài được đọc nhiều nhất
Tiêu điểm
 

Copyright © 2006 Lao Dong All Rights Reserved - Contact us: webmaster@laodong.com.vn